عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
28
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
نقصان آب رودخانه را ممد و مكفى از شرب مزارع اربابى و ديوانى است . خالصجات راين 30 خالصجات راين به قرار تفصيل است : - گزك ، سه دانگ - خوان « 1 » خاتون ، شش دانگ - قصر ميان « 2 » ، شش دانگ - ابارق ، سه دانگ - نگور ، چهار دانگ - خالصهء گودال ، شش دانگ و دو گاوبند گزك 31 و از جملهء خالصجات سه دانگ گزك به تيول آقاى حاج محمد خان آقازاده است كه قناتش از طرف شمال به جنوب جارى و منبعش دو چشمه است : يكى در كمال سردى و ديگرى در نهايت گرمى . و عجبتر اين است كه آن آب گرم مادام كه گرم است نمونهء « هذا ملح اجاج » است و چون سرد شود مصداق « عذب فرات » . و با اينكه اين دو چشمه داخل هم مىشود طورى گرمى آن چشمه بر سردى ديگرى غالب است كه از قديم در آنجا كه به مظهر مىرسد سه حوض سرپوشيده ساختهاند كه عابرين آن نقطه را به منزلهء حمّام و از اين رهگذر نعمت تمام است . و از آنجا كه خالصهء مزبوره رو به خرابى نهاده و به جمع ديوان وفا نمىكرد محض ازدياد دعاگوئى و بقاى عمر و دولت اعليحضرت ظل اللهى يكصد تومان از ماليات آن را تخفيف برقرار نمودم . و نيز من هم برحسب اجازهء كلّيهء دولتى در فروش خالصجات به اعيان آنجا اعلام كردم كه هركس ميل دارد تقديم [ دارند ] و مخارج معمول ديوان و صدور فرامين جهان مطاع را بدهند تا از حضور مبارك اولياى دولت هرنقطه را طالب باشند به عنوان ملكيّت استدعا كنم ، و از جمله دو گاوبند [ 10 ] گودال و دو گاوبند نگور و يك گاوبند قصر ميان را طالب پيدا شد . ماليات و امامزاده 32 خلق راين تقريبا سه هزار نفر و مالياتش نقد : چهارصد و هشتاد و چهار تومان و هفت قران و دويست و بيست و چهار دينار ، جنس : سيصد خروار و هشتاد و شش
--> ( 1 ) - كذا ( 2 ) - جغرافياى كرمان : قصر يمان ( غلط است ) .