عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
250
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
كوهستان هيدوج و زيارت مرتع دارند و جزئى ماليات آنها جمع مير محمود خان است . و در اطراف خود سبّ علوفه از قبيل درمشو و بون و پوتار و شور و آغيج و گشير و كلته و بنه و شكار از نمرهء كبك و تيهو و شكار كوهى و جستهجسته آهو هم يافت مىشود . گدار كاوانى رود سوراندر 460 از سبّ تا دزّك هفت فرسخ و خطش رو به مشرق و غالبا سراشيب و مسطح و اوائلش جزئى رو به فراز و سنگلاخ است . و همينكه دو فرسخ بگذرى به گدار محقّرى مىرسد موسوم به گدار كاوانى و از آنجا راه سراشيب [ است ] و يك فرسخ گذشته به رودخانهء سوراندر مىرسد و رودخانهء مزبوره از شمال غربى جارى [ است ] و به جنوب شرقى مىرود و منبعش همان كوههاى كاوانى سابق الذكر است و دو سه فرسخ گذشته به رود افك آهوكان مسمّى به رود سميش متصل ، و بعد از آن به رودخانهء ماشكيد ملحق مىشود . و در اين نقطه رود سوراندر جزئى آب شورى دارد و در اطراف آن جستهجسته نخل هم به هم مىرسد كه سابقا اهالى اين حدود غرس كردهاند . و در اين رودخانه همهقسم علوفهء اسب و شتر پيدا مىشود و دو فرسنگى راه در كف رودخانه سير مىكند و جزئى سنگلاخ است . و همينكه از رودخانه بيرون روى دو فرسنگى راه تا دزّك اندكى سراشيب و جزئى سنگلاخ [ است ] و در اين دو فرسخ ابدا آب و آبادى نيست و نزديكى دزّك به رود سميش مىرسد [ 285 ] كه منبع آن كوههاى افك آهوكان [ است ] و شرحش گذشت . و اطراف راه از سبّ تا دزّك همهجا علوفهء اسب و شتر موجود [ است ] و قبل از گدار كاوانى آهو نيز دارد . و در اينجا خطّ داخل دزّك [ مىشود ] و شرح منازل شرقى تا ماشكيد سابقا گذشت و بايد به ذكر خط جنوبى پرداخت . كوهها و رودها 461 از سبّ خطى به وسط شرق و جنوب جدا شده به منزل ناداستى مىرود و از سبّ تا منزل مزبور چهار فرسخ و راهش جزئى سنگلاخ [ است ] و نشيب و فراز دارد . ولى به سهولت توپ را مىتوان برد . و چند شعبه رودهاى محقّر از كوههاى وسط سبّ و دزّك كه يكى را سنت پوزه و ديگرى را كوهگر مىنامند در وسط راه سبّ و ناداستى از يسار بهطرف يمين مىرود و به رودخانهء ماشكيد متّصل مىشود و غالبا اين رودخانهها چون چشمهسار و تكزه است در اين نقطه از راه آب دارند و