زهى ، نخود زهى . [ 249 ] ماشكيد 381 و در مزارعات ، طوايف ريگى خارانى غير از محصول نخيلاتى گاهى ديمه‌كار هم دارند . ولى طوايف دامنى هيچ قسم محصول صحرائى ندارند و كلية اين هشت مزرعه غير از ديمه‌كار . « 1 » مزارع ريگى محصولش منحصر است به خرما و در هيچ‌كدام از اين مزارع آب قناتى نيست و هرچه هم قنات داشته [ اند ] مخروبه و بائر [ ست ] و ابدا آب جارى در آنها نيست و براى مصرف خود و حيوان چاه سه ذرعى چهار ذرعى كنده به آب مىرسد و به مصرف مىرسانند . و بنگاه رعيتى هم ابدا در آنجا نيست و نخيلات را هم طورى غرس كرده‌اند كه ريشهء آنها متصل به آب [ است ] و محتاج به آب خارجى نيست . و در تمام اين هشت مزرعه تقريبا چهل هزار نخل بزرگ و كوچك است . و از طوايف ريگى خارانى قريب پنجاه خانوار در آن حول‌وحوش مرتع دارند و اگر بعضى به خاران و جاى ديگر بروند بيشتر آنها در همان حول‌وحوش مزارعات خود سكنى دارند . ليكن از طوايف دامنى غير از فصل حامين ساير اوقات به آنجاها نمىروند . هواى ماشكيد مشابه بمپور و آبش به نهايت تلخ و شور است و رودخانهء ماشكيد كه حدّ و سدّ است از براى خاك خاران و افغانستان و بلوچستان دولت انگليس با بلوچستان ايران قريب پنج فرسنگ بالاى اين مزارعات است . و در اين صحراهاى بىآب كم‌علف گور زياد و آهو بيشتر از حدّ تصور است و آبخور آنها فقط رودخانهء ماشكيد تواند بود « 2 » [ 249 مكرر ] و در ساير نقاط اين دشت ابدا چشمه ديده نشده است . و فضاى فاصله ما بين اين هشت مزرعه و رودخانه را فقط [ طوايف ] ريگى خارانى مرتع مىكنند و از طوايف بلوچى به هيچ‌وجه به آنجا نمىروند . بالجمله رودخانهء ماشكيد منبعش از شعبهاى كوه بند سياهان و شعبهاى كوه ايرندجان به هم اتّصال يافته به‌طرف شرق جنوبى جارى [ است ] و از پشت كوهك به خطّ شمالى به‌طرف ماشكيد رفته و از پشت ماشكيد مايل به شمال غربى و اندك‌اندك رو به مغرب حقيقى سير [ مىكند ] و از محاذات جالق و دزّك رد شده در

--> ( 1 ) - جاى دو سه كلمه سفيد مانده . ( 2 ) - صفحه شماره‌گذارى ندارد .