عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
168
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
درخت بادام زياد و بنه كم و شكار كوهى و كبك و تيهو فراوان [ است ] و شوشه و پلنگ و خرس نيز يافت مىشود . آبوهواى اين نقطه در سردى قريب به سرحدّ [ ست ] و اعتدالش هم بد نيست ولى رطوبت زمينش زياد است . بهسوى ايجان 266 از لاشار تا ايجان ده فرسنگ و خطش [ 176 ] به جنوب و به نهايت سنگلاخ و رو به فرازست و همينكه چهار فرسخ در گردنههاى متعدّده و ده دوازده گدار بپيمائى به مزرعه [ اى ] مىرسد كه در وسط راه هم واقع است كه جادّه از ميان بنگاه آن مىگذرد و مزرعهء مزبوره موسوم است به سرهه « 1 » و اين مزرعه محصولش منحصر است به سيصد چهارصد اصله نخل و آبش از رودخانهاى است كه ابتدايش همين نقطه و بهطرف ايجان جارى است و رود مزبور مسمّى است به رود سرهو و از ايجان و گه رد شده به بحر عمّان ملحق و منتهى مىشود . آب آن منبعش زه [ ست ] و در تمام سنوات حتى خشكسالهاى سخت هم آب دارد و اطراف آن از مزارعات ايجان و گه بسيار است كه از آن مشروب مىشود . سرجو و ايلات آن 267 و از اين نقطه تا ايجان تمام راه در رودخانهء مزبوره سير مىكند و هروقت سيل حركت كند بالمرّه مسدود است . و كوهستان دو طرف را كوه سرجو « 2 » مىنامند و در نهايت بلندى و ارتفاعند و علوفه براى اسب در آنها ممكن مىشود . ولى بهطورى عمودى و صعب الصعود است كه كمتر كسى مىتواند از بون و پوتار آنها براى حيوان خود تحصيل كند . شكار كوهى و كبك و تيهو و پلنگ و خرس و گرگ و كفتار و شوشه و گراز و شغال در آنها زياده از حدّ تصور است . ايلات سرجو كه قريب صد خانوارند در اين كوهستان ساكن و در پلاس نشيمن دارند و غير از سرجو « 1 » هم ده دوازده مزرعهء محقر ديگر در جوانب رود مزبور مالكند و محصولشان فقط منحصر است به جزئى نخيلات و در هيچ نقطه هم ماليات نمىدهند . بالجمله [ خط ] از سرجو تا ايجان شش فرسخ است و در كف رودخانه [ 177 ] سير مىكند و تمام راهش سنگلاخ و سراشيب است .
--> ( 1 ) - كتاب جغرافيا و اسامى دهات : سرخه . ( 2 ) - جغ : « سرخه » ( - سرخو ) داريم ( ؟ )