عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
129
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
كرده آن را تعمير نمودهام و فعلا داير و بسيار حمّام تميز مرغوبى است و يك اصطبل و انبار جنس هم سابقا دستور العمل داده بودم و اينك ساختهاند و يكى دو باغ خاليهء خرابه هم هست كه در آنها كشت و زرعى نمىشود و در اين باغها و اطراف تخمينا هشتاد اصله نخل است . قلعهء بمپور 200 قلعهء بمپور [ را ] در روى تپه خاك بزرگى از قديم ساختهاند كه بانى اوّليهء آن معلوم نيست . ولى در عرف [ 120 ] عوام مىگويند يكى از اولاد شاه بهمن بانى اين قلعه و قلعهء بم بوده و به همين جهت آن را بمپور گفتهاند . به اين معنى كه آن موسوم به قلعهء بهمن و اين قلعه مسمّى به قلعهء بهمنپور بوده است ، و تدريجا بهواسطهء كثرت استعمال تحريف شده بم و بمپورش ناميدهاند . و شرح حال قلعهء مزبوره به قرارى است كه ذيلا نگاشته مىشود . خود قلعه در بالاى تپهء خيلى بزرگ است . در طرف شمال بنگاه بمپور واقع [ است ] . و چون در اين حولوحوش ثانى از براى اين تلّ پديد نيست ظنّ غالب اين است كه خاك اين تل را دستى جمع كرده و بالاى هم ريخته باشند و بالفرض اگر بنيانى هم داشته بدوا تلّ كوچكى بوده و هركس آمده مبلغى بر آن مزيد كرده و هرچه هم به مرور از ابنيه و عمارات و حصار و بارهء خود قلعه خراب شده ، در ثانى از خاك خارج خشت و گل آورده و عمارات قلعه را تمام كردهاند . آن خاك و خشت مخروبه هم به بزرگى و عظم تلّ افزوده تا بدين غايت رسيده است . و دليل اين حرف چاههائى است كه در هر نقطه از اين قلعه حفر كردهاند كه هفت هشت ذرع در ميان خاك و خشت كهنه فرورفته است . بالجمله قلعهء مزبوره داراى سه مرتبه و پنج دروازه است . اول دو دروازه كه هر دو خراب بود و خود من برحسب اجازهء اولياى دولت كه اهتمام در تعمير تمام نواقص قلعه داشتم اين دو دروازه را گفتم كوفته و از نو ساختهاند كه فعلا از هر جهت تمام [ است ] و براى دروازهء اول دو قراولخانه بنا كردهاند ، و بالاى دويم هم سه در [ 121 ] و اوطاق نشيمن از براى صاحبمنصب ساخته شده است و هكذا از دروازهء ثانوى كه داخل فصيل مىشود دست راست آن نيز عمارتى براى صاحبمنصب توپخانه بود كه رو به خرابى و انهدام گذاشته [ بود ] و خود من آن را كاملا تعمير و مرمّت نمودهام و فعلا از هر چهار لوله از آنها كه عبارت است از برج سردر و ديگرى برج جنب عمارت صاحبمنصب توپخانه و سيّمين برج بزرگ معروف به برج دينار و