چپقش را دود كند و بياسايد خيلى وقت ما را تلف كرد . من منارهء ارزنة الروم را ديدم ولى اجازه به من ندادند كه به شهر داخل شوم . دستور بيگلربيگى اين بود كه ما در فاصلهء يك فرسخى دهكدهء ارمنىنشين چادر بزنيم و اين كار خيلى برايم سودمند بود . در اروپا مسافرها با رغبت نزديك شهرها مىشوند ولى در تركيه غالبا از اين كار مىترسند . مسافران براى پرهيز از آزمندى اعيان‌ها ، پرسشهاى گستاخانهء قاضىهاى فضول كه آنها را دلنگران مىكنند ، اقامت در بينواترين قريه‌هاى كوچك را بر پرجمعيت‌ترين شهرهاى آنجا ترجيح مىدهند . دشت حاصلخيز ارزنة الروم را بيش از صد دهكده پوشانيده است كه ساختمانشان مانند تمام سرزمين پاسين با چوب است . اين دهكده‌ها تعلق به مسلمانهاى توانگر شهر دارند كه خواه خودشان خواه بوسيلهء پيشكارها يا كهيا در آنجا از مزاياى گوناگون مهمى بهره‌مند مىشوند . اين سرزمين‌ها از طرف سلطان به عنوان زعامت يا تيمار كه نوعى تيول است به آنها واگذار شده است و شرايطى براى مالكين آنها درنظر گرفته شده كه در صورت جنگ بايد شماره‌اى سواره‌نظام به ميدان جنگ بفرستند و خود فرماندهى آن را به عهده بگيرند « 1 » . ما دو روز در كيان ، در همسايگى ارزنة الروم اقامت كرديم . پس از آن از گردنهء دوه بوئينى « 2 » ( شترى ) گذشتيم و به آلاوير رفتيم و در آنجا خوابيديم . اين دهكده در پهلوى كوه‌هائى كه در بالا ياد كرديم ساخته شده است . چون قصد داشتيم كه از نزديكى بايزيد نگذريم خط سيرمان را كه به جنوب شرقى امتداد داشت و خط مستقيمى بود در آقزلر « 3 » ترك گفتيم و بىآنكه مسير خود را دنبال كنيم داخل به

--> ( 1 ) - دربارهء اين نوع تيولها به تاريخ عثمانى تأليف پتى دولاكروا Petis - de la Croix و همچنين به يادبودهاى دانشمند اولسنر Oslsner دربارهء تأثيرات دين اسلام نگاه كنيد . ( 2 ) - Deveh - boini ( 3 ) - Aghzler معناى اين كلمه مخرج راه كوهستانى است .