پير آمده ژوبر ( مترجم : على قلى اعتماد مقدم )

85

مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى )

شمال دياربكر قرار دارد و چنان كه در پيش ديديم آنجا از نظر دارا بودن معادن طلا غنى است . او به جانيك مأموران هوشيارى فرستاد تا به گوش اهالى برسانند كه ايستادگيشان در برابر فرمان باب عالى بيهوده است و كه سود آنها در اين است كه بيدرنگ فرمانبردارى كنند . اين فرستاده‌ها به پخش پول پرداختند و دربارهء جوانمردى و رحمدلى بيگلربيگى لاف زدند و در نيرومنديش مبالغه كردند و با كوشش توانستند آنها را كه كمتر خوى سركشى داشتند رام خود كنند . ديگران از ترس اين خيانت همشهرىهاى خود به شهرهاى نزديك دريا پناه بردند . در اين ميانه يك جهاز از نيروى دريائى عثمانى سر رسيد و چندين جاى را به آتش كشيد كه بويژه به صامسون و اونيه آسيب رسيد . طاهر پاشا چون به آخرين حد بيچارگى رسيد ناچار خود را به يك كرجى انداخت تا پناهگاهى نزد ابازها كه نسبت به او وفادار بودند بيابد ؛ در همان ناحيه‌اى كه پيش از اينها فارناس « 1 » در وضعيتى مشابه موفق شد كه هنگام تعقيب رومىها خود را برهاند . و ليكن باد مخالف طاهر پاشا را به طرابوزان انداخت . از خوشبختى او آقاى آنجا كه او را سركرده‌اى دلير و بدبخت يافت وسايل رفتن او را به فاش « 2 » يا فاز « 3 » آماده ساخت و او تقريبا بىهمراه به سوكوم « 4 » نزد كلش بيگ « 5 » رسيد . عثمانيان براين عقيده‌اند كه دربارهء مردمى كه آنها را تازه فرمانبردار كرده‌اند بايد خيلى سختگيرى از خود نشان دهند . در نتيجه ، يوسف پاشا چندين تن از سركشان را اعدام نمود و براى كسانى كه از مرگ نجاتشان داد و معافشان كرد خراجى بزرگ نهاد و دستهء سپاهيان خود را به خرج مردم جانيك در دهكده‌هاى

--> ( 1 ) - Pharnace ( 2 ) - Fasch ( 3 ) - Phase ( 4 ) - سوكوم Socoum يا سوكوم قلعه بندرى است كه بر ساحل شرقى درياى سياه در 42 درجه 59 دقيقه و 20 ثانيه عرض و 38 درجه و 39 دقيقه و 53 ثانيه طول جغرافيائى نصف النهار پاريس است و به روسيه تعلق دارد . ( 5 ) - Kelech - Beg