موريتس دو كوتز بوئه ( مترجم : محمود هدايت )
38
مسافرت به ايران بمعيت سفير كبير روسيه در سال 1817 م ( فارسى )
خراب كرد . خانههاى اطراف آن از نماهاى قشنگ باشكوه و از هواى لطيف و مطبوع ميدان بهرهمند مىشود - يك شب در همين ميدان آتشبازى مفصلى با موزيك بمعرض نمايش عموم گذارده شد . زنها تمام در خانههاى اطراف ميدان گرد آمدند و من شكى ندارم كه اگر هفتهاى چند دفعه اين اوضاع را حكمران فراهم آورد به زودى مردم از صرافت تماشاى عجيب خود مىافتند . بطوريكه ژنرال يرمؤلف بانجام نقشهء خود موفق شده ميتوان اميدوار بود كه تا چند سال ديگر گروزينى شناخته نشود تا به حال هم در انجام نقشهء خود بموانع زيادى برخورده ولى وقتى غرض خدمت بمملكت باشد موانع طبيعتا مرتفع مى - شود چه اعليحضرت از هيچگونه كمك و مساعدتى دريغ نمىنمايد و حكمران گروزينى هم با اختيارات تامه به كار مشغول است . هواى اين محل بىنهايت خوب و تقريبا هميشه آفتاب است - در تابستان گرما غيرقابل تحمل ولى در عوض اماكن ييلاقى در كوهستان اطراف زياد دارد . هواى شهر را هم وزش بادهاى شمالى معتدل مىكند . اما از اين حيث كه اين بادها توليد سرماخوردگى و زكام مىكند خيلى بد است در صورتى كه بوميان كمتر مبتلا مى - شوند به اين معنى كه خانههاى ايشان پنجره زياد دارد و از به دو طفوليت بجريان هوا عادت ميكنند . در فصل زمستان فقط سه هفته زمين از برف مستور است ولى ميزان الحراره هيچوقت از هشت درجه پائين نمىآيد اول فوريه مجددا زمين سبز شده درختهاى بادام غرق شكوفه مىشود . در ماه مارس بارندگى زياد شده سپس گرما شروع مىشود نباتات هم بنمو طبيعى خود رسيده خشك مىشوند و در همين اوان است كه از عقرب و رطيل و ساير حشرات موذيهء اين محل بايد خيلى احتراز كرد . حقيقت اين است كه پس از گزيدن اگر بلافاصله جاى نيش را با روغنى مالش دهند بندرت ميكشد و عواقبش كمتر خطرناك مىشود ولى درد و سوزش البته اذيت مىكند و همين نكته سبب مىشود كه اگر كسى اين جانوران موذى را به ديوار يا در رختخواب ببيند مرتعش مىشود . اين هم يكى از عيوب آب و هواست كه از ترس