عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
1015
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
را مىكشم . خيال دارند علما ترتيب صحيح در موقوفات بدهند . ازجمله سالى چهارصد هزار تومان امام جمعه مىبرد . مىخواهند برگردانند . اجزاى مجلس يكصد و پنجاه نفر خواهد بود . خيالات خوب براى مملكت دارند اگر مفسدين بگذارند . علاء السلطنه گفته بود كه من قريب هفتاد و كسرى از عمرم گذشته و اغلب در خارجه راحت بودهام . اين آخر عمر نمىتوانم خود را به كارهاى بىترتيب وادارم . از اين جهت زيربار وزارت خارجه نرفت . دوباره كار به خود صدر اعظم واگذار شد . در اين اوقات صدر اعظم خيالات خوب براى دولت داده مىخواهد كابينه براى نوشتجات داخله قرار بدهد و براى ولايات رئيس عدليه و رئيس تجار و رئيس صندوق ماليه بفرستد و حاكم فقط مجرى ديوانخانه باشد . روز پنجم رجب به حكم مجلس شورى ، اصناف مجالس قرار دادند كه از هر صنفى يك نفر چيزفهم انتخاب نمايند كه در آن مجلس باشد . آقا سيد عبد اللّه به امين دار الضرب گفت تو نان و گوشت طهران را هشت سال قبول كن كه نان را چهار عباسى بفروشى در يك من و گوشت را چاركى چهار عباسى . امين دار الضرب مىخواهد نان را قبول كند در يك من يك قران به شرط [ آن ] كه خالصهء ديوانى از صاحبان خالصه برگردد و به دست او باشد . ديوان اين را قبول نكرد و قرار ديوان داده كه هر مطلب كه در مجلس مشاورهء ملتى شود ، در مشاورهء وزرا طرح شود . اگر قبول كردند امضا شود و الّا رد شود . مىخو [ اهند ] دوشنبه ششم را مجلس منعقد شود . در اين اوقات فخر الملك از حكومت عراق استعفا كرد و جلال الدوله « 1 » از خمسه . استعفاى هردو قبول شد . خمسه را به نيّر الممالك دادند . در عشر اول رجب ميان مجد الملك وزير داخله و دبير حضور وزير رسائل ، به جهت حدود نوشتجات راجعه به خود ، نزاع شد . صدر اعظم از براى هركدام حدى قرار داد . صدر اعظم رياست خلوت را به ميرزا رفيع خان مستشار السلطنه از اجزاى وزارت خارجه داد . سعيد السلطنه كه مطرود دولت بود و در مشهد مقدس متوقف بود ، به جهت اظهار كسالتش ، در عشر اول رجب احضار شد .
--> ( 1 ) . سلطان حسين ميرزا جلال الدوله پسر ظل السلطان و داماد ميرزا يوسف مستوفى الممالك .