عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

995

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

رجوع كليهء مهام مملكت لازم بود معزى اليه را كه علاوه بر كبر سن و قدمت خدمت شخصا پادشاه‌پرست و دولتخواه است از اين تاريخ به خطاب جليل « جناب اشرف » و مقام منيع صدارت عظمى مفتخر و منصوب فرموديم تا نيل به اين مقام را [ نتيجهء ] صدق نيّت و دولتخواهى خود شمرده آن‌طور كه مقصود خاطر ملوكانه و درخور كفايت و كاردانى اوست ، در اصلاحات امور اقدام و در مطلق امورات كشورى و لشكرى و خارجه و داخله و تمام اعمال بلا استثناء خود را مسئول و مستقل داند . شهر جمادى الثانيه يونت ئيل 1324 . سواد دستخط به قلم شاه بر صدر دستخط سابق : از آنجائى كه ما كمال صداقت و درستى را از ميرزا نصر اللّه خان مشير الدوله ملاحظه كرده‌ايم ، لهذا او را به منصب صدارت عظمى منصوب فرموديم . فى شهر جمادى الثانيه 1324 تمام مباركباد گفتند ، ليكن نايب السلطنه به جهت اين‌كه لشكر هم با مشير الدوله شد راضى نبود . رئيس الوزرايى او دو روز بيشتر طول نكشيد . چنين اتفاقى در ايران روى نداده كه در يك روز شخصى به اين‌همه درجات نايل شود . اين به جهت اين است كه دولت گرفتار و در امور خود درمانده است . مشير الدوله مردى حليم و مدبّر و عاقل و درستكار و مردمدار است . به خوبى از پيش مىبرد . وزارت خارجه را نيز به خود او دادند و مىخواهد به پسرش مشير الملك بدهد . حاجى سيف الدوله وزير تجارت حضورا به صدر اعظم عرض كرد كه تمام خرابى امور به جهت اين است كه كارها به انجام نمىرسد . بايد كار امروز را به فردا نگذاشت . صدر اعظم گفت در شميران ، دربار هفته‌اى پنج روز است و من از صبح تا غروب مىنشينم . بعد از اين‌كه به شهر رفتيم تا سه ساعت از شب رفته دربار منعقد خواهد بود . در روز دهم و يازدهم ، جمعيت سفارت اضافه شده . تمام اصناف بسته‌اند . حتى بعضى حمام‌ها و عطارىها . مىگويند اگر علما بيايند ما پيشباز آنها نمىرويم و از سفارت بيرون نمىآييم مگر اين‌كه مجلس عدالت ملى دائر شود . و در روز دهم ، صدر اعظم هيجده نفر از رؤساى تجار را به بالا احضار كرد و به آنها