عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
798
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
طهران شب چهاردهم ماه جمادى الثانيه - كه شب ميلاد شاه است - وزير مخصوص وزير مهام لشكرى و وزير قورخانه در ميدان توپخانه آتشبازى مفصلى ترتيب داد . وليعهد و جمعى از بزرگان در آنجا حضور داشتند . به وليعهد بعضى چيزها تقديم داشت و شاهزاده مدير توپخانه پنجاه و پنجهزارى پيشكش به وليعهد داد . در آن شب ، در ميدان توپخانه مطرب و موزيك نيز بود . در بازارها نيز چراغان كردند . جلو در دو بانك روس و انگليس و تلگرافخانه و پستخانه و بعضى ادارات ديگر نيز چراغان شد . در روز چهاردهم ، سرباز و ساير طبقات در حياط تخت مرمر صف كشيدند و قبل از ظهر ، وليعهد به تالار تخت مرمر در حالى كه وزرا بودند درآمد و سلام شد . وليعهد ننشست و سرباز و قزاق حضور او دفيله كردند . خطبه و شعر سلام خوانده نشد ، لكن توپ به سنين عمر شاه خالى شد . بعد از سلام ، وليعهد به سلطنت آباد رفت و در آنجا وزراى مختار به هيئت كور ديپلماتيك با حضور وزير خارجه به خدمت او آمدند . مشير الدوله وزير امور خارجه در منزل ييلاقى خود در رستم آباد مجلس بالى ترتيب داد ، در شب پانزدهم و آتشبازى و چراغان باشكوهى نمود و قريب صد و پنجاه نفر را از وزراى داخله و خارجه و بعضى شاهزادگان و بزرگان را به سر ميز دعوت كرد و به سبك فرنگ به آنها غذا داد و در آخر همه به سلامتى شاه و وليعهد و سلاطين خارجه شراب نوشيدند و در دو و نيم از شب گذشته ، ساير طبقات نوكر را دعوت كرد و آنها نيز بعضى شام ايرانى و بعضى شام سر ميز خوردند و تا حال اينطور مهمانى در ايران نشده بود . مخارج آن شب را از چهارده تا سى هزار تومان مىگويند . موزيك نيز تا ساعت هفت شب مىنواختند . مشروبات بسيار صرف شد . وسعت اين مهمانى قريب يك ميدان بود . عصر آن روز ، وليعهد در آنجا آمد . هزار تومان نقد و بعضى اسباب ديگر ، و اجزاى خارجه به وليعهد تقديم داشتند . به وليعهد خوش [ گذشت ] و مكرر مىگفت : اينطور مجلس تا حال برپا نشده [ است ] . تا يك ساعت از شب رفته آنجا بود . در آن روز وليعهد مىگفت : از كثرت گرد و خاك از خيابانهاى شميران عبور ممكن نيست .