عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

10

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

شاه ايستاده‌اند و شوخى مىنمايند عقب مىروند و از آن سخنان ، محض خدمت صدراعظم ، باز مىدارند . شاه اغلب روى صندلى مىنشيند ، گاهى هم روى بالش . در روز سلام خود را به جامه سلطنتى و نشان‌ها زينت مىدهد و تل جواهر به كلاه مىزند و تاج هم در بالاى سر اوست ليكن به سر نمىگذارد و در روى صندلى مىنشيند . وزرا ، در اطاق در نزدش مىايستند ، ساير طبقات در حياط . خطيب خطبه مىخواند و شاعر قصيده‌اى در مدح عرض مىكند و توپ به اسم مبارك على عليه السّلام كه صد و ده است خالى مىشود و در سلام ميلاد خودش به عدد عمرش توپ خالى مىشود . سالى يك دفعه هم در حياط تخت مرمر سلام مىنشيند . آن روز صندلى او را بالاى تخت مىگذارند و غليان جواهرى با نىپيچ پيشخدمت مخصوص سلام برايش آورده به دستش مىدهد و با آن بازى مىكند . آتش و تنباكو ندارد . مخاطب مخصوصى از وزراى محترم دارد كه در سلام چند كلمه به او سخن مىكند ، از گرمى و سردى هوا يا تعريف آن عيد يا تمجيد صدراعظم وقت . پس از آن سرباز و قزاق و غلامان كه تمام پياده مىباشند در حضورش دفيله كرده رد مىشوند . در عيد ميلاد خود ، عيدى به اهالى نظام مىدهد و معمولش اين است كه در آن روز ناهار مفصلى ترتيب داده ، تمام شاهزادگان را دعوت مىنمايند و در حضورش ناهار مىخورند و به هركدام يك اشرفى عيدى مىدهد . شب‌هاى عيد را چراغان و آتشبازى مىنمايند و خود شاه نيز در اطاق مخصوص براى آتشبازى تشريف مىآورد . ترتيب انعقاد سلام تحويل مجلس تحويل خاص ، از عهد سلاطين كيانى در ايران معمول است . نسبتش را به جمشيد مىدهند . به اين طريق در ابتداى سال - كه معروف به نوروز سلطانى است - خورشيد از برج « ماهى » كه آخر زمستان است تحويل به برج « بره » كه ابتداى بهار است مىنمايد . در اطاق موزهء سلطنتى انعقاد اين سلام خاص مىشود . ساعت تحويل در شب يا روز ، تمام طبقات محترم نوكر و چند نفر از علماى دار الخلافه را وزير تشريفات دعوت