عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

3

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

[ وقايع سال 1313 ] سال فرمانفرمايى آذربايجان در سال هزار و دويست و هفتاد و هفت ، حضرت اقدس اعظم مظفر الدين ميرزا به صاحب اختيارى مملكت آذربايجان برقرار شد ، به پيشكارى عزيز خان سردار . سال ولايت‌عهد در عشر آخر ذى الحجة الحرام هزار و دويست و هفتاد و هشت ، منصب جليل ولايت عهد ، به حضرت اقدس مظفر الدين ميرزا تفويض شد . يك قطعه نشان تمثال بىمثال همايونى و يك ثوب جبه ترمه كشميرى دور مرواريد موشح به لآلى و جواهر گرانبها ، به صحابت يحيى خان آجودان مخصوص ، از دار الخلافه براى حضرت معظم به آذربايجان ارسال شد . شهادت پدر تاجدارش در روز جمعه هفدهم شهر ذى القعدة الحرام هزار و سيصد و سيزده ، در وقتى كه اعلىحضرت ناصر الدين شاه در حرم مطهر حضرت عبد العظيم عليه السّلام جاى داشت ، در حوالى مرقد امامزاده حمزه عليه السّلام ميرزا رضاى كرمانى الاصل كه از هواخواهان آقا سيد جمال الدين - و به روايتى از طايفهء ضالهء بابيه - و در آن روز به لباس فقرا درآمده بود ، عريضه‌اى به حضور شاه نمود و در زير آن ، شش‌لول پرى كه مدت‌ها بود براى اين كار خريده و انتهاز وقت مىبرد ، به طرف شاه خالى كرد و به قلب مباركش نشست ، در حال روحش به شاخسار جنان پرواز كرد . باريافتگان حضور او را تعاقب كرده ، به زحمت گرفتار كردند . جناب ميرزا على اصغر خان امين السلطان صدراعظم ، به تدبير خوشى نعش شاه را به طهران حمل داد كه احدى در آن روز از شهادت شاه آگاه نشد و در همان روز ، تلگرافا اين خبر را به حضرت ولىعهد داد در حالتى كه در يكى از شكارگاههاى تبريز مشغول شكار بود . شعر ذيل در ماده تاريخ سال شهادت آن پادشاه است : خاطر ازين ماجرى غايت انده فزود * از پى تاريخ گفت : « شه هدف تير شد » يعنى آخر لفظ انده را كه « ها » است بر عدد « شه هدف تير شد » بيفزاييد هزار و سيصد و سيزده مىشود .