محمد على خان رشوند

مقدمه 23

مجمل رشوند ( فارسى )

- كه مورد هجوم ويرانگر ازبكان و پيشروى تركمانان بود - برآمد . براى نيل بدين مقصود ، نخست صلاح چنان ديد كه كردها را تشويق به مهاجرت به جلگهء تهران كند ، و بعد از آن نقشهء خود را عملى سازد . از آنجا كه كردها از باب جا و مكان و تعليف دام و احشام خود در مضيقه بودند ، از پيشنهاد شاه عباس اول استقبال كردند و حدود 50 هزار خانوار كوچ بزرگ و تاريخى خود را به سوى سرزمين رى آغاز كردند . اين حركت كردها ، در حدود سال 1007 ه . ق . انجام گرفت و مدت دو سال در اين مناطق اتراق كردند . مرحلهء دوّم انديشهء انتقال كردها ، كه در سياست حكومتى شاه عباس قرار داشت ، با تشريح وضعيت خطير خراسان و تسلّط ازبكان بر اين استان پهناور ، به مرحلهء اجرا درآمد و حدود 45 هزار كرد ، براى دفاع از خراسان بزرگ ، به سال 1010 ه . ق . از رى حركت و وارد خراسان شدند و پنج هزار تن از كردها ، در اطراف زنجان ، تاكستان ، قزوين ، اطراف تهران ، خوار ، ورامين و دماوند به جا ماندند . . . ( حركت تاريخى كرد . . . ص 46 و 47 ؛ نامهء عالم آراى نادرى ، ص 4 و 116 ) . اين‌گونه انتقالها در دوران شاه عباس سوّم نيز صورت گرفت و بنا به نوشتهء مستوفى در زبدة التواريخ ( ص 1015 ) در سال 1148 ه . ق / 1735 م . شصت‌هزار خانوار از ارامنه و ايلات كرد ، بختيارى ، شقاقى ، شاهسون و افشار و . . . آذربايجان و عراق به خراسان كوچانيده شده است . اكنون با عنايت به چنين حقايق تاريخى در باب حركت و جابه‌جايى قوم كرد ، نيز به استناد مآخذى كه پيش از اين اشاره رفت ، و وجود شمارى از ايل رشوند - به نام رشه‌وند - كه هم‌اكنون در سليمانيه ساكن و زندگى مىكنند ( ادموندز ، ص 51 ؛ سلطانى ، ج 2 / 2 ، ص 675 ) ، مىتوان نتيجه گرفت كه رشوندها از لحاظ قومى كرد هستند و خاستگاه اوليهء آنان كردستان ايران و سپس سليمانيه بوده است . در جريان انتقال پنجاه‌هزار كرد به سرزمين رى قديم - در عصر شاه عبّاس اوّل صفوى - از