مؤلفان فرهنگ جغرافيايى ايران ( ج 1 ) ، زبان قراء رشوندنشين را ، فارسى و تاتى و تركى مىدانند . برغم اين اقوال ، بايد گفت « رشوندهاى الموت ترك زبان هستند ؛ تركى آميخته از فارسى و تاتى و غيره . رشوندهاى لات رودبار ، به زبان كرمانج صحبت مىكنند ، تقريبا شبيه به زبان عمارلوها » . محمد على خان رشوند ، نمونه‌اى از « زبان كرمانج رشوند » - يعنى زبان اصلى و قومى رشوند - رودبار را در مجلّد نخست كتاب مجمل ( ص 291 - 292 ) ، ضبط كرده است . به لحاظ اهميّت موضوع ، آن را عينا در اين‌جا نقل مىكنيم : « به زبان رشوند ، ليخه‌ليخه [ بزن بزن ] انداخته . يكى مىگفت كه : بوته دشو تينمه - پدرت را مىسوزانم . ديگرى به ديگرى حمله مىكرد كه : كرّاس ته تينم - پيراهن تو را پاره مىكنم . ديگرى برمىخواست كه : واره ورارونى - بيا اين‌جا بنشين . يكى آستين ديگرى را گرفته از بىاسبى آشتى مىكرد كه : خفتان خه ليخابكه - قباى خود را به‌پوش . آن يكى نيم‌خيز ، خيزخيز آدميت را از دست داده : نهانجارا دوّم‌دوّم - حالا پا مىشوم . در مقام كدخدا مردى : هرن وانده ببه - برو گم شو . ديگرى كه : زردكاكل مشكان ورون - رع و عمل دروغى ! بسر كرده رشوه و دمه - مىدهم . آن يكى كه : چورتان قدتونى ( كشك اصلا تو ندارى ! . ) » . خوانندهء گرامى توجّه دارد كه : « زبان كردى نام عمومى يك دسته از زبانها و گويشهايى است كه در نواحى كردنشين تركيه ، ايران و عراق رايج است . زبان كردى اخص را « كرمانجى » مىنامند [ جزو شاخهء شمالى دستهء غربى زبانها و گويشهاى ايرانى ] كه خود شاخه‌هاى متعدد دارد ، مانند : مكرى ،