ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )

10

مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )

سهو كرده‌اند ، چون جهودان را [ كه ] با يك ديگر خلافست ( 7 - آ ) از ميان [ 1 ] آدم عليه السّلام ، [ و نوح ] و ديگر پيغمبران ، از آنچ نقل كرده‌اند از عبرانى ، و تفاوت [ را ] سبب آنست ، كه آنچ در دست سامره [ 2 ] است خلاف ديگر جهودان [ است ] از عبارت ، و يونانيان را خلافست كه نقل هفتادگانهء [ 3 ] ايشان مخالف ديگرانست ، و همه از عبرانى برگرفته‌اند ، و بسيارى خلل پارسيان را همچنين و سهو ظاهرست اندر تواريخ ، و گويند كه از بعد كيومرث صد و پنجاه و اند [ 4 ] سال زمين بىپادشاه بود ، تا اوشهنج پيشداد فراز گرفت ، و آن هوشنگ است ، و دوم بار كه افراسياب ايران بگرفت ، چند سال پادشاه نبود ، كه معلوم نيست ، و بار سوّم ، چون زاب طهماسب اندر [ 5 ] گذشت ، بسيار سال جهان مضطرب بود ، تا كيقباد برخاست ، و عدد آن ندانند ، و به چند دست پادشاهى ازيشان برفت ، و باز بجاى آمد ، و كمّيت آن معلوم نگردد ، و همچنين اندر عدد سالهاى پادشاهان مخالفند ، بعضى گويند كيقباد صد و بيست و اند سال پادشاهى كرد ، و بعضى ده سال ، و سبب آنست كه چون اسكندر رومى زمين ايران بگرفت ، او را حسد خاست بر علما و موبدان ايران ، پس همه حكيمان را با كتابها جمع كرد ، و آنچ خواست ترجمه فرمود ، و به يونان فرستاد [ نزديك ] ارسطاطاليس ، و هر چه از كتب پارسيان بود ، سوخت ، و همه موبدان و عالمان را بفرمود كشتن ، و كس نماند كه علمى بواجب ( 7 - ب ) بدانستى ، يا تاريخى نگاه داشتى ، و همه اخبار و علوم منسوخ گشت ، و ناچيز ، و اندر روزگار اشكانيان كمتر پرداختند ، از اضطراب ، و اندكى پرداختند بعلم جستن ، و چند كتاب خوار مايه تصنيف ساختند ، پس چون اردشير بابك برخاست ، تاريخ فرمود نهادن از پادشاهى خويش ، و راغب بود بعلم جستن ، باز موبدان جمع شدند ، و بسيارى كتابها بساختند ، و بعد از آن ملوك بنى ساسان همان طريق نگاه داشتند ، و درست‌تر از همه تواريخ ساسانيانست ، و حمزة الاصفهانى گويد من در تاريخ آل ساسان رنج بردم ، بدرست كردن ، و بيش از آن دل نبستم ، كه در آن خلاف بود ، بسيارى روزگار دراز از كيفيت آن بر دل مردم پوشيده بود [ و ] فراموش كرده ، و هيچ كتاب موافق نديدم بصحّت

--> [ ( 1 ) ] يعنى : بين آدم و نوح . . ( كذا حمزه ص 10 ) [ ( 2 ) ] سامره ، گروهى از يهودان‌اند كه در برخى اصول با ديگر جهودان اختلاف دارند . [ ( 3 ) ] اصل متن : كافه . حمزه : ( نقل السبعين ) ص 11 [ ( 4 ) ] حمزه : مائة و نيفا و سبعين ( ص 10 ) [ ( 5 ) ] اصل : اندر در