روم رود نيز مانند جوى سه ميل . . . شهر قسطنطنيه [ بر كنار آن نهاده‌اند ] . . . [ 1 ] و مقدار فرسنگى دريا اعتبار كرده‌اند بفرسنگها و مساحت از ارتفاع باز جستن آن از خط استوا و بر آن قياس ( 310 - ب ) ظاهر كرده و اللّه اعلم . ذكر جويها عبد الله بن عمر رضى اللّه عنهما از پيغامبر عليه السلام روايت كند كه السيحان و الجيحان و النيل و الفرات كل من انهار الجنه و از وهب منبه روايتست كه نيل جوى انگبين است در بهشت ، و فرات جوى خمر ، و سيحان و جيحان دو جوى است به زمين هند ، و نيز دو آبست : [ 2 ] ازين جمله نيل آنست كه بمصر مىآيد از جبل القمر و شعب آن در دريا است از قبة الارض و شاخى به زمين نوبه طواف كند ، و سوى مصر آيد . و شعبهء از آن باسكندريه رود ، و يكى بدمياط و بدرياء شام كشد ، و روايتست كه حامد [ 3 ] بن ابى سلوم بن العيص بن اسحق بن الخليل ابراهيم عليه السلام از پادشاه وقت به زمين مصر گريخت ، و آن عجايب رود نيل بديد ، نذر كرد [ كه ] همى رود تا منبع رود نيل بداند ، سى [ 4 ] سال در ميان مردم برفت ، و سى سال ديگر تنها برفت بىمردم بر ساحل نيل ، تا ببحر اخضر رسيد ، پس آنجا مردى را ديد در ميان [ 5 ] درختى سيب همى نماز كرد حامد بر وى سلام كرد او جواب داد و پرسيد كه چه مردى ؟ حامد نسب خويش بگفت ( 311 - آ ) و از حال آن مرد باز پرسيد گفت من عمران بن فلان [ 6 ] بن العيص بن اسحق ابن ابراهيم ام ، خود ابن عم او بود ، پس گفت يا حامد [ 7 ] ترا اينجا چه آورده است ؟ گفت نذر كردم بمنتهى نيل برسم ، عمران گفت من نيز همين [ نذر ] كرده‌ام اما

--> [ ( 1 ) ] از اينجا تا آخر فصل مربوط بمطالب كتاب دلايل القبله است كه مقدمهء آن ساقط شده و معلوم نشد چه بوده است [ ( 2 ) ] و هر دو آبست هم خوانده مىشود [ ( 3 ) ] مقدسى : رجل من بنى العيص يقال له حائذ بن ابى شالوم بن العيص ( احسن التقاسيم چاپ ليدن ص 21 ) كذا ياقوت ( ج 8 ص 366 ) [ ( 4 ) ] مترجم كلمهء ( سنين ) را كه در اصل حديث است ( ستين ) خوانده و آن را به دو سى سال قسمت كرده است ! قال المقدسى : . . . حتى دخل ارض مصر فاقام بها سنين فلما راى عجايب نيلها . . . . جعل اللّه على نفسه ان لا يفارق ساحلها حتى يبلغ منتهاه من حيث يخرج . . . الخ ( ص 21 ) [ ( 5 ) ] ظ : در سايهء . . . مقدسى : يصلي تحت شجرة التفاح [ ( 6 ) ] مقدسى : عمران بن العيص بن اسحاق ( ص 21 ) [ ( 7 ) ] مقدسى و ياقوت ( حائذ ) ر ك حاشيه 3 همين صفحه