و در تاريخ چنان خواندم كه عبد اللّه دانست كه حجاج با وى چنان خواهد كردن ، چهل روز طعام از خويشتن باز گرفته بود ، و به قدر اندكى پست [ 1 ] قناعت كرده بود با مشك و عنبر آميخته [ 2 ] ، تا اندامش بوى نكردى ، و چون بياويختندش هيچ اثر نميكرد از بوى ناخوش ، تا حجاج روباهى [ 3 ] كشته را بفرمود آويختن در زير جامه ، تا بوى ناخوش از آن برخاست . نسب : ابو بكر ، و ابو خبيب [ 4 ] نيز گويند ، و نام : عبد اللّه بن الزبير بن خويلد بن اسد بن عبد العزى بن قصى بن اسد ، مادرش : اسما بنت ابى بكر الصديق بود ، حليت : عبد اللّه مردى بود ميانه بالا ، نحيف ، و بر ميان چشمها اثر سجود داشتى ، و اسمر بود ، و او را هر روز چهارصد ركعت نماز [ و ] ورد بودى ، و كاتب او زياد بن سلم بود ، و عروة بن [ الزبير و ] مصعب برادران او بودند ( 196 - ب ) خلافت مروان بن الحكم چهار ماه بود بصواب ديد عبيد اللّه بن زياد او را بيعت كردند پس از مرگ معاوية بن يزيد اندر ماه ذى قعده ، و اندر [ ان ] مدت [ ضحاك بن قيس بشام برخاست و مروان با ] [ 5 ] ضحاك [ 6 ] حرب كرد و او در بيعت ابن الزبير بود ، و ضحاك كشته شد ، و پس از آن

--> [ ( ) ] بگماشت و خبر بعبد الملك فرستاد عبد الملك وى را ملامت كرد ازين و گفت او را بايد با مادر گذارى پس او را باسماء سپردند . . . و خبرى ديگر كه هم نيز بدين شبيه است ( كا ج 4 ص 138 ) ولى ابو الفضل بيهقى روايت متن را در مورد خبر بر دار كردن حسنك نقل كرده است و گويا در ايران خبر اخير مشهورتر بوده است . [ ( 1 ) ] پست بكسر اول هر آردى را گويند عموما و آردى كه گندم و جو و نخود آن را بريان كرده باشند خصوصا و آن را بعربي سويق خوانند ( برهان ) [ ( 2 ) ] كا : و كان ابن الزبير قبل قتله بقي اياما يستعمل الصبر و المسك لئلا ينتن فلما صلب ظهرت منه رائحة المسك فقيل ان الحجاج صليب معه كليا ميتا . . . و قيل بل صلب سنورا . . ( ص : 138 ) [ ( 3 ) ] كا : گربه يا سگى [ ( 4 ) ] اصل : حبيب ، ( خبيب بضم الخاء المعجمه و بباءين موحدتين بينهما ياء مثناة من تحت - كامل . ج 4 ص 139 ) [ ( 5 ) ] اين معنى يا شبيه به اين از اصل افتاده بود ، اضافه شد ( ر ك حاشيه بعد ) [ ( 6 ) ] هو ضحاك بن قيس يدعو الى ابن الزبير . و قد بايعه اهل دمشق على ان يصلى بهم و يقيم لهم امرهم حتى يجتمع الناس ، و تحارب مروان و الضحاك و قتل الضحاك مرج الراهطه ( كامل ج 4 ص : 59 )