ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
284
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )
همى بود تا بمرد . [ سال سى و يك ] سال سى و يك : يزدجرد شهريار كشته شد بمرو اندر بر دست آسيابانى ، بعد از غدر كردن ماهوى سپاه سالارش ، و تخليط او ، [ و ] اندرين سال در حدّ مغرب غزو ذات الصوار [ ى ] بود ، و ملك الرّوم با پانصد كشتى [ و ] سپاه گران مايه بيامد ، و مسلمانان با چهل كشتى برفتند ، و عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح سپهسالار مسلمانان ، و جنگى عظيم بكردند چنانك روى آب سرخ گشت ، و عاقبت ملك الروم را تيرى رسيد و خسته شد ، و روميان بهزيمت بازگشتند ، و مسلمانان بجاى خويش بازآمدند ، بعد سخنها [ ى ] بسيار كه برفت ميان عبد اللّه و محمد بن ابى بكر الصديق و ديگران . سال سى و دو : بسيارى از ياران پيغامبر بمردند ، چون عباس عبد المطلب و هشتاد و شش سال عمر او بود . و عبد الرحمن ، و عبد الرحمن عوف را هفتاد و پنج سال بود ، و عبد اللّه انصارى [ 1 ] و ابو ذر الغفارى ، و عبد اللّه مسعود ، و ديگران . [ سال سى و سه ] [ سال سى و سه ] [ 2 ] درين [ 3 ] سال چند تن از اشراف كوفه و مهتران و فصيحان عرب همواره به مجمع ساختن ( 185 - ب ) و سخنهاى عثمان گفتن و فتنه جستن مشغول بودند ، و عثمان ازين سبب ايشان را از كوفه نفى كرد ، و نام ايشان مالك [ بن الحرث ] الاشتر النخعى ، و ثابت قيس النخعى ، و كميل [ 4 ] بن زياد النخعى و صعصعة بن صوحان العبدى [ 5 ] ، و عروة بن الجعد ، [ 6 ] و عمرو بن الجموح الخساعى ، [ 7 ] و ايشان را بجانب شام فرستاد و اصل فتنه اين جماعت بودند . [ 8 ]
--> [ ( 1 ) ] ظ مراد : عبد اللّه بن كعب بن عمر الانصارى از بدريان و ناظر غنايم بدر و غيره است و طبرى و كامل در سال سىام ذكر كردهاند [ ( 2 ) ] واقعات كه بعد ميگويد در سال 33 رويداده است و در سطور بعد ، سال سى و چهار مىآيد و معلوم ميدارد كه ذكر سال سى و سوم افتاده است [ ( 3 ) ] اصل : و همين و يا بايد اينجا چيزى افتاده باشد و يا ( درين ) باشد [ ( 4 ) ] كذا : طبرى ، اصل متن : كهل [ ( 5 ) ] كذا : طبرى . و الاصل : العدوى [ ( 6 ) ] طبرى بعد از مالك و ثابت و كميل : زيد بن صوحان العبدى و جندب بن زهير الغامدى و جندب بن كعب الازدى و عروة بن الجعد و عمرو بن الحمق الخزاعى ضبط كرده است . ( ج 5 ص 90 ) و جاى ديگر صعصعة بن صوحان را هم آورده است - بلعمى : چون متن است بعلاوهء زيد بن صوحان . . . ( نسخهء سرتيپ عبد الرزاق خطي ) [ ( 7 ) ] ظ : الخزاعى [ ( 8 ) ] اين جماعت از بزرگان عرب و مبارزان و زاهدان كوفه بودند و بهترين اصحاب على عليه السلام ايناناند . و اين مردم از كارهاى عثمان