ميرزا محمد خليل مرعشى صفوى
101
مجمع التواريخ ( فارسى )
آن ان شاء اللّه تعالى اين عاجز تصفيه نموده بفضل ايزدى چنين خواهد شد كه جميع فرق قزلباش از ترك و تاجيك در خدمت اين دولت ابد مدت لمحهء فوت و فرو گذاشت ننمايند من بعد جماعت اوزبك و افغان را به جهت قلع و قمع احمد خان درانى كه متصرف بلدهء هرات و قندهار و غوريان گرديده مقرر فرمايند . اگر اين جماعت در مادهء استيصال فرقهء ابدالى هرات و قندهار سعى و تلاش خواهند فرمود ز هر طرف كشته شود سود اسلام است چنانچه ارقام فرمودهاند معلوم خواهد گرديد در اين صورت باعث انفعال و الزام قزلباشيه شده مراتب و درجات آنها بيش از پيش در اين دولت خواهد گرديد و باز آنها را ميتوان طلبيد كه در ظل چتر همايون اعلى حاضر گردند . در باب رسيدن مخلص بحضور كه حكم شده بود در صورتى كه بندگان اقدس در دست افاغنه بىاختيار باشند از مجرد آمدن نيازمند چه فايده مترتب مىشود بلكه دولتخواه نيز در حالت مجبورى ما صدق قول شاعر : رواق منظر چشم من آشيانهء تست * كرم نما و فرود آ كه خانه خانهء تست باقى منتظر قدوم ميمنت لزوم اقدس مىباشد . به اين مضمون جواب نوشته بصحابت رافع مكتوب ارسال نمود و بعد از رسيدن جواب سرداران اوزبك و افغان را معلوم شد كه به غير از تحريك سيف و سنان امر مزبور تيسير پذير نميتواند شد لهذا بهيئت اجتماعى سوار شده بعزم يورش و تسخير بدور شهر آمدند و از اطراف سنگرها پيش آورده هر روز معركهء مجادله و مخاصمه بر پا بود . جناب خلد آشيانى از اطراف و اكناف حكم چريك ايلجارى « 1 » داده از ايلات اطراف و جوانب به قدر ده هزار كس بدفعات به شهر وارد و مجموع سوار و پيادهء جنگى از سابق و حال در بلدهء طيبه بيست هزار كس مجتمع شده بعد شش روز از محاربه شبى پنچ هزار كس برداشته از طريق كوچه باغات شبيخون عظيم بلشكر و بنهء مخالف زده بعد از شبيخون مذكور آزاد خان افغان با بيست هزار كس دستهء خود از آنها جدا شده
--> ( 1 ) - ايلجار يا ايلغار بمغولى بمعنى حمله و يورش و بسرعت بر دشمن تاختن است .