خاصيتى است كه جز حكيم عليم بر اسرار آن كسى ديگر واقف نيست . صفت عناصر اربعه شرح و كيفيت آتش بدان كه اوّل عناصر كرهء اثير است كه معدن و مركز آتش است و چگونگى اين آتش آن است كه از تأثير گردش افلاك ، اين حرارت پيدا گشت . نبينى در اين عالم هرگاه كه دو چيز در همديگر بسوده شود و سخت به هم بازخورند ، در ميان ايشان گرميى پيدا گردد يا شعله‌اى آتش بجهد ؟ مثالش از آتش و جستن شعله ، سنگ و آهن و چوب است كه چون به هم باز مىخورند ، آتش از ميان ايشان حاصل مىشود . و مثالش از حرارت غير آتش ، همچون گردش آسيا و قطب است كه به سبب گردش گرم مىشود . پس ، از تأثير گردش فلك شعله‌اى برخاست و چون شكل آسمان كه مولد اين حرارت است كره است ، لابد اين متولّد نيز گرد آمده بر صفت فلك شكل كره شد و شيب فلك دايره‌وار بايستاد . و خاصيت آتش در اين جهان آن است كه اشيا بدان حلّ و طبخ مىشود . در كيفيت عنصر هوا معلوم است كه هر كجا كه آتش و فروغ آن باشد ، به تبع آن ، دود و بخار البته باشد . پس به واسطهء اين آتش بخارى متصاعد گشت و اين دخان به اضافت با آتش قدرى گرانتر بود از مركز آتش كه از او لطيفتر است نفوذ نيافت ، زيرا كه لطيف زير كثيف و كثيف بالاى لطيف قرار گرفتن محال است . اين بخار لطيف شد و چون گذر از مركز آتش نيافت ، شيب مركز اثير ، كره‌وار بايستاد . و اجزاى آن چون متحرّك گردد ، آن را باد خوانند . و خاصيت او در اين جهان بزرگ است يعنى تعيش جانوران بدان است كه اگر هوا نبودى جانورى زنده نماندى زيرا كه مزاج هوا گرم و تر است و طبيعت حيات دارد .