غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )
39
مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )
بهرام بن هرمز بغايت كريم و حليم بود . مانى نقاش كه در زمان شاپور ظهور نموده و دعوى نبوت كردى بهرام فرمان داد تا ارباب دانش با او مباحثه نمايند و چون مانى ملزم گشت به حكم بهرام به قتل آمد . از سخنان او است كه : لا سرور الا مع الا من و لا لذّة الّا مع العافية . بهرام بن بهرام چون بر تخت سلطنت نشست آغاز ظلم و تعدى كرد و بنابرآن كه اعيان و اشراف از وى متنفر گشته خواستند كه به قلع او پردازند و ديگرى را بهجاى او پادشاه سازند از خواب غفلت بيدار شد و اعمال سيئهء خود را به افعال حسنه مبدل گردانيد . از كلمات او است كه الدنيا فانية و الاموال عارية . و قال : كلام العاقل اكثره مال و كلام الجاهل اكثره و بال . مراد از اين كلمه آن است كه هر سخن كه از گنجينهء سخن عقلا بيرون آيد مانند تنگجات طلاى احمر به سكهء حكمت و عيار فطانت منقش و محلى بود و اكثر سخنانى كه از دار الضرب ضماير جهلا ظاهر شود چون به محك بصيرت امتحان نمايند مثل زر قلب ، مزور و روى اندود باشد و وسيلهء نكال دنيا و و بال عقبى گردد . بعد از بهرام ، پسرش كه بهرام ثالث عبارت از او است پادشاه شد . نرسى بن بهرام بن بهرام بن هرمز پادشاهى معدلت گستر و ملكى رعيتپرور بود . از سخنان او است كه : الجود افضل الذخر و القناعة افضل الغنى و المودة افضل القرابة . هرمز بن نرسى در تاريخ گزيده مسطور است كه اول پادشاهى از ملوك عجم كه به نفس خويش در ديوان مظالم نشست هرمز بود . گويند از آثار او در ولايت خوزستان ، قرى و قصبات فراوان است .