غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )
36
مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )
هرمز بن بلاش خسروى نيكو سيرت و ملكى با نصفت بود . گويند كه قادسيه و نهروان از آثار او است . انوش بن بلاش بنياد شهر ششتر او نهاد و در نواحى اصفهان ، نهرى كه موسوم است به « زنده رود » جارى گردانيد . و بعد از او فيروز بن بلاش پادشاه شد . بلاش بن فيروز تبريز و طارم و برك از جملهء عمارات بلاشان است و مرغزار بلاشان در حدود اصفهان منسوب بدوست . اردوان بن بلاشان در زمان سلطنت او سه سال باران نباريد . از كلمات او است كه : اذا مرت من مكروه توجهت نحوه . چون از مكروهى بگريزى روى بهسوى او آورده باشى . يعنى تقدير ملك قدير مانند دام صياد است و آدميان مثل مرغان كه صيد او مىگردند و اين معنى معين است كه هرچند شكارى در حلقهء دام بيشتر اضطراب نمايد بندها محكمتر گردد . بيت ما صبر گزيديم به دام تو كه در دام * بيچاره شكارى خبه گردد ز طپيدن و قال : قلوب الرعية خزاين ملوكها . دلهاى رعايا خزاين پادشاهان است يعنى اگر رعيت و زيردستان از داد و عدل سلاطين نافذ فرمان خوشدل و شادمان باشند ايشان نيز از شجرهء امانى ، ثمرهء كامرانى چينند و الا فلا . اردوان بن اشغان ملك را به ضرب شمشير و سنان از اشكانيان انتزاع نموده مالك جهانيان شد . از سخنان او است : احق الناس ان يغيظ الملك الصالح المظفر . سزاوارترين كسىكه به روزگار او رشك برده شود پادشاه نيكوسيرت فيروزبخت است . بعد از اردوان ، برادرش بلاش پادشاه شد .