غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )

35

مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )

اشك بن اشكان نخستين كسىكه از اشكانيان بر جهانيان فرمانفرما شد اشك بود . از كلمات او است كه كينه و بغض اكابر در سينه نگاه داشتن مهلك است . زيرا كه به اصحاب دولت و ارباب حشمت ، عداوت ورزيدن و پيرامن مخاصمت گرديدن همچنان است كه كسى با فلك در مقام معارضه و مقابله آيد و آن صورت عاقبتى ذميم و خاتمتى وخيم دارد . هم او گويد كه : عزّ الملوك فى كثرة المهالك . عزت پادشاهان در بسيارى ارتكاب امور خطيره است . شاپور بن اشك ملكى صاحب همت و خسروى با معدلت بود . در اكتساب فضايل و كمالات جد و اهتمام و جهد لا كلام فرمودى و به افاده و استفادهء مسائل حكمى اشتغال نمودى . صاحب تاريخ جعفرى گويد كه مداين را شاپور طرح انداخت و جسرى آهنين كه تا زمان كسرى بر دجله بود او بست . بعضى گويند شاپور در عراق نهرى حفر فرمود كه آن را « نهر ملك » خوانند . از كلمات او است كه : بلاهت مصيبتى است كه اجر و ثوابى ندارد . بهرام بن شاپور در تاريخ جعفرى مسطور است كه بهرام در حوالى سواد ، شهر انبار را ساخت و در مقامى كه حالا روميه است بلده‌اى كه قواعد آن از سنگ تراشيده بود طرح انداخت . بلاش بن بهرام پادشاهى صاحب حشمت عادل بود . در ايام دولت و سلطنت او طايفه‌اى از بنى اسرائيل طريقهء نافرمانى و عصيان مسلوك داشته به‌صورت بوزينه مصوّر شدند و پس از هفته‌اى كه بدان‌سان عبرت عالميان بودند جان به مالك سپردند .