گزنفون ( مترجم : وحيد مازندرانى )
184
لشكر كشى كوروش يا بازگشت ده هزار نفر ( فارسى )
سرباز يونانى فقط يك تيكه لباس بوده و غير از آن چيز ديگرى براى حفاظت خود از سرما در بساط نداشته است مگر بعضى از ايشان كه پارچهاى پشمين براى روپوش همراه داشتند . ازينرو شگفتآور است كه عده زيادى از آنان در سراسر خط سير مهيب خويش روحيهء خود را حفظ كردند و حال آنكه شجاعت و طاقت اكثر آنها مىبايستى از بين رفته باشد . سرانجام تمامى افراد مريض را كه زنده مانده بودند پيش از غروب آفتاب از كنار چشمه بيرون آوردند و سربازان به دهى كه دستهء باروبنه دو شب قبل اشغال كرده بودند وارد شدند . در آن حوالى دهات ديگرى هم بوده و دستههاى مختلف به فراهم ساختن ما يحتاج متعدد خويش پرداختند و محروميتهاى چند روز اخير را جبران و استراحتى كردند . خانهها در اين منطقهء ارمنستان به شكلى ساخته شده بود كه در نظر يونانىها تازگى داشت ، به جاى اينكه اقامتگاه روى زمين بنا شده باشد در سينهء خاك كنده شده بود و راه دخول به آنها بىشباهت به دهنهء چاه نبود و در پائين به سراى وسيعى منتهى ميگرديد كه مالك خانه و خانوادهاش اقامت داشتند و بز و گوسفند و ماكيان نيز در همان جا بودند . اين محل دو راه ورودى داشته افراد با نردبان داخل مىشدند ، سراشيبى خاكى هم براى عبور حيوانات بود . اين قبيل اقامتگاه هنوز در ارمنستان در ميان طبقهء فقير فراوان است و مثل زيرزمينهائى است كه در نزد ما خاص انبار شراب است اين خانههاى زيرزمينى در تابستان خنك و در زمستان گرمتر از محوطهء فوقانى است . در خانههائى كه يونانيان اقامت گزيده بودند غذا به حد وفور بوده و اهالى مهمان نواز دهات نيز جو و ذرت و اقسام ديگر غله پيشكشى آورده