گرگوريو پريرا فيدالگو ( مترجم : پروين حكمت )
26
گزارش سفير كشور پرتغال در دربار سلطان حسين صفوى ( فارسى )
جاسوس از ميان افراد ديوانخانه وزير براى خود دست و پا كند . عشق و علاقه صدر اعظم نسبت به پول امرى شناخته شده بود . گملى سريرى « 1 » وى را « بزرگترين دزد روى زمين » لقب داده است و اضافه مىكند كه : » او به كسى علاقهمند است كه پول بيشترى به او بپردازد ، و حتى براى دريافت يك شاهى خود را خفيف مىگرداند « 2 » . در دستور العملهائى كه از سوى نايب السلطنه صادر شده بود ، براى يك مبلغ مذهبى اهل پرتغال منتسب به فرقه اوگوستن « 3 » ها بنام برادر انتونيودوژزو « 4 » كه ساكن دير اصفهان بود نقش قاطعى در انجام مذاكرات پيشبينى شده بود . علت اين مأموريت بخاطر مهارتى بود كه مبلغ نامبرده در كلام داشت و نيز آشنائى كافى كه از محل و محيط دارا بود ، به همين سبب به گرگوريو پريرا فيدالگو دستور داده شده بود كه نظرات او را مورد توجه قرار دهد اما روابط اين دو نفر خيلى زود بهم خورد و حقيقت اين بود كه حسد شخص سفير به ايجاد سوءظن و بدبينى نسبت به برادر انتونيودوژزو منجر شده بود . سفير عقيده داشت كه زندگى برادر انتونيو در پايتخت با افتضاح همراه است و رفت و آمد وى به ادارات دولتى به بهاى بدنامىهائى انجام مىشود : مثلا در ماجراى حقوق پرتغالىها در گمرك بندر كنگ شخص نامبرده داراى رفتارى مشكوك بوده است « 5 » . گرگوريوفيدالگو همچنين مبلغ نامبرده را متهم كرده است كه پاى عريضهاى را كه ارامنهء جلفا بحضور شاه ايران نوشته بودند و طى آن اخراج برادر الياس دوسنتآلبر را از جلفا خواسته بودند امضاء كرده است . مدارك مربوط به فعاليت مبلغين ، خلاف گفتههاى گرگوريو پريرا فيدالگو را نشان مىدهد . كشيش منتسب به فرقه اوگوستنها خود يكى از امضاء كنندگان گزارشى بود كه طى آن اخراج كاتوليكها از جلفا مورد اعتراض قرار گرفته بود و آن را الياس دوسنت آلبر در ژوئيه 1694 نگاشته بود . « 6 »
--> ( 1 ) Gemelli Cereri ( 2 ) - Gemelli Careri صفحه 125 . ( 3 ) Augustins ( 4 ) Antonio de Jesus ( 5 ) - گزارش سفر Relacao صفحه 85 . ( 6 ) - Carmelites در صفحه 469 ، او يكى از مبلغينى بود كه ماموريت داشتند بر عليه آزار افراد نزد كلانتر اعتراض كند .