ابو الحسن قزوينى

پيشگفتار مصحح 14

فوايد الصفويه ( فارسى )

آنندراج » به همان صورت باقى ماند . مىدانيم كه از عصر صفوى ببعد ، به كار بردن القاب براى شهرها بيشتر متداول گرديد . در « فوايد الصفويه » نيز القابى كه گاه حاكى از موقعيت شهر است ، مانند « دار السلطنت قزوين و اصفهان ، دار القرار قندهار و دار الاماره كلكته » و يا « دار المؤمنين » و يا « دار الاسلام » آمده است . در « فوايد الصفويه » ، همان گونه كه از دوران صفوى معمول است ، به دنبال هر اسمى صفتى مىآيد كه اغلب بيش از تناسب معنوى ، تناسب لفظى و با نوعى جناس لفظى مورد نظر بوده است : مانند « . . . كثير الفتوح موفور السرور ، فايض النور و غيره » . گاه بكارگيرى تعبيرات و استعارات زياد كه كم و بيش در عبارات ديده مىشود ، عبارات ناصحيحى را نيز مانند « اين ننگ به عار من نمىگنجد » به جاى گذاشته است ، اما از استعمال كلمات جمع در جمع كه در متون عصر صفوى به چشم مىخورد ، مانند امورات و اخبارات ، در « فوايد الصفويه » كمتر ديده مىشود . در واقع ابو الحسن قزوينى در سراسر متن سعى وافر در ساده نويسى و درست نويسى كرده است ، و جداى از وزن و قافيه در عبارات او ، بايد در نوشتهء وى بيشتر در جستجوى نكته‌هاى تاريخى و اجتماعى تا لطف شعرى بود . همچنين مصحح لازم ديد كه برخى نكات تاريخى را به صورت توضيح در پاورقى اين متن يادآور شود ، و مطالب ياد شده توسط ابو الحسن قزوينى را با متون ديگر هم عصر نيز تطبيق دهد . بديهى است چنين تطبيقى در پژوهش - هاى علاقه‌مندان بىتأثير نخواهد بود . مطالب افزوده شده مصحح نيز در داخل متن توسط [ قلاب ] مشخص گرديده است . معانى لغات از « فرهنگ معين » و « برهان قاطع » و « فرهنگ آنندراج » استخراج شده است . لازم به يادآورى است كه در بررسى حاضر ، نسخه‌هاى خطى كتابخانه دولتى پروس در برلين ( شماره 455 ) و ملك در تهران ( به شماره 3781 ) مورد استفاده و تطبيق قرار گرفته است . به علت قدمت ، نسخه ملك به عنوان نسخه اساس ، در مد نظر بوده و از نسخه خطى موجود در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى بدليل كمبود صفحات آن نسخه صرفنظر شده است . همچنين بايد ذكر شود كه سنوات ياد شده توسط ابو الحسن قزوينى در اين