عباس قديانى

590

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

رجال اواخر قاجاريه . پدرش ، موسى خان پسر سليمان خان قاجار ، از بستگان مادر ناصر الدين شاه بود . عليرضا خان نخست پيشخدمت خاصهء ناصر الدين شاه بود . بعدها لقب عضد الملك يافت . زمانى كه مجلس عالى احمد شاه قاجار را به پادشاهى ايران منصوب كرد ، به سبب صغرسن و عدم رشد وى نيابت سلطنت را به عضد الملك تفويض نمود ، و وى تا آخر عمر اين سمت را داشت ، و بعد از او ناصر الملك به نيابت سلطنت انتخاب شد . عطاملك جوينى علاء الدين عطاملك ابن محمد ، ( 623 - 681 ه . ق . ) از رجال و مورخين ايرانى در قرن هفتم هجرى قمرى . مؤلف تاريخ جهانگشاى ؛ از خاندان جوينى و برادر خواجه شمس الدين جوينى . از جوانى وارد كارهاى ديوانى شد ، و به خدمت مير ارغون آقا ، حكمران خراسان پيوست و دوبار همراه وى به مغولستان سفر كرد . او در اين سفرها به احول مغول آشنايى يافت . در 654 ه . ق . كه هولاكو خان مغول به خراسان آمد ، عطاملك به خدمت او پيوست . عطا ملك چندى محبوس بود و پس از جلوس تكودار خان آزاد شده ولى كمى بعد در اران درگذشت . علامى ابو الفضل علامى ، مورخ ايرانى قرون دهم و يازدهم ه . ق . ، آيين اكبرى ( جلد چهارم تاريخ اكبرنامه ) را در 1006 ه . ق . تأليف كرد ، و بر آن فصلى در ترجمهء احوال شاعران هند كه معاصر اكبر شاه بودند بيفزود . مجلدات ديگر اكبرنامه تأليف ابو الفضل وزير اكبر شاه است كه در آنها تاريخ مفصل اكبر شاه و تيموريان هند را گردآورده است . علاء حسين علاء فرزند محمد على خان علاء السلطنه ، در سال 1261 ه . ش . در تهران متولد شد . دوران كودكى را در قفقاز گذراند . سپس به واسطه مأموريت پدرش ( سفارت ايران در لندن ) به همراه خانواده به انگلستان رفت و پس از اتمام تحصيلات ابتدايى و متوسطه در لندن ، در مدرسه حقوق ثبت‌نام كرد ، اما قبل از اتمام تحصيلات ، در هفده سالگى به عنوان وابسته سفارت ايران در لندن ، به استخدام وزارت امور خارجه درآمد و از اين زمان به بعد زندگى سياسى علاء شروع شد . وى پس از اخذ دكتراى حقوق از دانشگاه كمبريج ، در 28 سالگى به ايران بازگشت . در سال 1285 ه . ش . زمانى كه پدرش وزير امور خارجه شد ، به تقليد از نصر الله خان مشير الدوله ، حسين علاء را به رياست كابينه وزارت خارجه تعيين كرد . علاء سالهاى متمادى به عنوان سفير كبير ايران در كشورهاى اسپانيا ( مهر 1298 تا فروردين 1300 ) ، آمريكا ( 1301 تا 1303 ه . ش . ) ، فرانسه ( مهر 1306 تا مهر 1311 ) و انگلستان ( آذر 1313 تا اسفند 1315 ) به فعاليت پرداخت . وى در چندين كابينه به عنوان وزير فوايد عامه و تجارت و وزير امور خارجه عضويت داشت . از ديگر مناصب علاء مىتوان به نمايندگى مردم تهران در دورهء پنجم مجلس شوراى ملى ، وزارت دربار ، رياست بانك ملى ايران ، رياست شوراى عالى بنگاههاى خيريه ، رياست شوراى عالى پيشاهنگى و رياست شوراى مركزى جشنهاى دربار شاهنشاهى اشاره كرد . حسين علاء بعد از ترور رزم‌آرا در هيجدهم اسفند 1329 ، به عنوان نخست‌وزير معرفى شد .