هلاكو خان مؤسس سلسله ايلخانيان در ايران ( 651 - 663 ه . ق . ) برادر منگوقاآن . وى در 652 ه . ق . با سپاهى عظيم جهت برانداختن اسماعيليه ( فداييان اسماعيليه ) به ايران آمد . در آغاز براى سراسر ايران پيغام فرستاد كه منگوقاآن به او فرمان برانداختن اسماعيليه را داده است و هريك از شما در اين امر با من يارى نمايد ، ولايت آنان محفوظ خواهد ماند . هلاكو در بهار 652 از جيحون گذشت و در ناحيهء هلاكو سمرقند با امير ارغون فرمانرواى خراسان كه عطاملك جوينى دبير او بود روبه‌رو شد . امير ارغون ، جوينى را به خدمت هلاكو گماشت . هلاكو در اوايل سال 655 عازم بغداد شد و دار الخلافه را در 655 عازم بغداد شد و دار الخلافه را در 656 محاصره كرده و بغداد را متصرف و خليفه المستعصم بالله با سه پسر خود خدمت هلاكو رسيد و تسليم او گشت . هلاكو مردم بغداد را به بهانهء سرشمارى به خارج شهر كوچ داد و همگى را كشت و خود در نهم صفر به بغداد وارد شد و آن شهر تاريخى پانصد ساله به باد غارت رفت و مستعصم و پسرش را به قتل رسانيد و به اين ترتيب دولت پانصد و پنج ساله عباسى را برانداخت . هلاكو بعد از اين واقعه عازم آذربايجان شد و شهر مراغه را پايتخت خويش ساخت و در نوزدهم ربيع الاول سال 663 در كنار رود جغتو در آذربايجان بمرد . او را كه در آن زمان بيش از 48 سال نداشت در نزديكى دهخوارقان به خاك سپردند . هلال 1241 ق . مريم از زنان شاعر . وى دختر محمد تقى ميرزا حسام السلطنه و همسر اللهيار خان آصف الدوله ، صدراعظم فتحعلى شاه قاجار ( 1212 - 1250 ق . ) بود . هلال خواندن و نوشتن و فنون شعر و ادب را فراگرفت و گهگاه شعر مىسرود . هلنوفيل به معنى دوست يونان ، اشكانيان نظر به اينكه با سلوكىها در جنگ بودند براى جلب يونانيان مقيم ايران خود را « هلنوفيل » مىخواندند و در روى غالب سكه‌هاى خود اين كلمه را نقش مىنمودند . هلنيسم ( Hellenisme ) غلبهء اسكندر مقدونى بر ايران و انقراض دولت هخامنشى به كلى احوال فرهنگ و تمدن ايران را زير و رو ساخت و انقلاب سياسى و هرج‌ومرج اوضاع كشور مستلزم انقلاب ادبى مهمى گشت . بر اثر استيلاى اسكندر و جانشينان او تمدن و ادبيات و زبان يونانى در ايران رواج يافت و جايگزين فرهنگ كهن ايران گرديد . علوم يونانى از قبيل پزشكى ، فلسفه ، شعر ،