عباس قديانى

809

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مجلس وزرا ، ناصر الدين شاه مجددا درصدد انتخاب صدراعظم برآمد و محمد خان سپهسالار به صدراعظمى خود انتخاب نمود . ميرزا محمد خان سپهسالار فرزند دوم امير خان سردار ، دايى عباس ميرزا نايب السلطنه صدراعظم ناصر الدين شاه قاجار از مردان سياسى و ديوانى دورهء قاجاريه . ميرزا محمد شفيع مازندرانى ميرزا شفيع يا ميرزا محمد شفيع بندپئى مازندرانى اصفهانى اصل ، از وزيران نامى دورهء قاجاريه كه پس از كشته شدن حاج ابراهيم خان شيرازى اعتماد الدوله وزير اعظم محمد خان و فتحعلى شاه قاجار در سال 1215 هجرى قمرى به مقام وزارت اعظم فتحعلى شاه رسيد . ميرزا محمد على خان وزير امور خارجه و رئيس مدرسهء دار الفنون در دورهء قاجاريه . ميرزا مسيح استرآبادى متولد سال 1193 ه . ق . در زمان خود مجتهد و نفوذ روحانى زيادى داشت . در جريان برگرداندن دو نفر از زنان گرجى از حرمسراى اللهيار خان آصف الدوله به سفارت توسط گريبايدوف ، ميرزا به سفارت روس پيغام فرستاد ولى سفير به اين پيغام اعتنايى ننمود . مردم از موضوع اطلاع حاصل كرده و براى بيرون آوردن زنان مسلمان به طرف سفارت روس حمله نمودند كه سفير از اين غوغا و دو نفر از زنان حرمسراى آصف الدوله را بيرون فرستاد . مردم يعقوب را كه ظاهرا غوغا را در ابتدا او به‌وجود آورده بود تكه‌تكه كردند و زنان را به خانه ميرزا مسيح بردند . مردم وارد سفارت شدند و سفير و تمام كارمندان سفارت را به استثناى يك نفر كه پنهان شده بود از دم تيغ گذراندند . دولت از اين بابت احساس نگرانى كرد و ميرزا مسيح را تبعيد نمود . مردم او را از اين كار منع داشتند ولى چون او خود را در خطر ديد به عراق رفت و در سال 1263 ه . ق . در سن هفتاد سالگى در آنجا درگذشت . ميرزا ملكم خان ميرزا ملكم خان ملقب به ناظم الملك ( ناظم الدوله ) پرنس و نظام الدوله ، از ارامنه جلفاى اصفهان فرزند ميرزا يعقوب ارمنى جلفايى . ملكم در سال 1249 ه . ق . در اصفهان متولد و پدرش ميرزا يعقوب كوشش نموده بود كه زبان فارسى را به‌خوبى فراگيرد . در سال 1259 ه . ق . در سن ده سالگى او را به پاريس فرستاد و در مدارس آنجا به تحصيل حكمت طبيعى و مهندسى پرداخت و پس از بازگشت به ايران اولين خط تلگراف را در ايران داير كرد و در ضمن تحصيل ، اصول فلسفه سياسى خوانده و ناشر انديشه آزادى و حكومت قانون گرديد و پس از فراغت از تحصيلات متداول آن زمان در سال 1267 ه . ق . به ايران بازگشت و در دار الفنون به معلمى و مترجمى اشتغال ورزيد . وى در سال 1274 ه . ق . در اواخر صدارت ميرزا آقا خان با تحصيل اجازه از ناصر الدين شاه در تهران فراموشخانه كه آن را فراماسونرى مىناميدند داير كرد و عده‌اى از اعيان - شاهزادگان و بعضى از جوانانى كه در دار الفنون تحصيل مىكردند در آن جمع شده و مردم را به آزادى و جمهوريت دعوت مىكرده