عباس قديانى

777

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مشعل‌دارباشى در سلسله صفويه هر وقت كه شاه ، شب‌هنگام از دولتخانه بيرون مىرفت ، مشعلى بزرگ بر دوش مىگرفت و پيشاپيش به راه مىافتاد . اين مشعل بسيار سنگين بود و به چوب نوك‌تيزى منتهى مىشد كه آن را در زمين فرو مىبردند . بالاى چوب كاسهء گرد بزرگى تعبيه شده بود كه در آن پيه و چربى مىريختند . مشعلهايى كه پيشاپيش شاه كشيده مىشد زرين ، و آنها كه در كاخهاى سلطنتى مىسوخت نقره بود . گرم كردن دولتخانهء شاهى از وظايف مشعل‌دارباشى به شمار مىرفت . مشعل‌دارباشى به مراكز بازيهاى ديگر ، مانند خيمه‌شب‌بازى و حقه‌بازى و بندبازى و آنچه مايه تفريح و خوشگذرانى مردم بود نيز نظارت مىكرد و از اين راه درآمد بسيار داشت . مشير الدوله ميرزا نصر الله فرزند آقا محمد در نايين متولد شد . پدرش اصلا يزدى بود ، ولى پس از آنكه به سلك درويشان درآمد و در نايين ساكن شد به نايينى معروف گرديد . ميرزا نصر الله در جوانى عازم تهران شد و با توجه به اينكه خط خوشى داشت مدتى در اين شهر به كار عريضه‌نويسى مشغول شد و بعد وارد دستگاه ميرزا عبد الوهاب خان آصف الدوله گرديد . پس از چند سال آصف الدوله او را به وزارت خارجه معرفى نمود . مدتى در وزارت خارجه مشغول به كار بود و بعد مأمور خدمت در تبريز گرديد و در همين شهر ازدواج كرد . ميرزا نصر الله خان در سال 1297 ه . ق . به تهران بازگشت و به نيابت وزارت امور خارجه برگزيده شد . پس از مرگ ميرزا محسن خان مشير الدوله كه وزير امور خارجه بود ، ميرزا نصر الله خان به وزارت خارجه منصوب شد و على الرسم به مشير الدوله ملقب گرديد . وى رسيدن به مقام وزارت خارجه را مديون توجهات ميرزا على اصغر خان اتابك ، صدراعظم وقت بود و لقب مشير الدوله را نيز او براى ميرزا نصر الله از مظفر الدين شاه تقاضا كرد . ميرزا نصر الله خان مشير الدوله در زمان وزارت ميرزا نصر الله خان مشير الدوله بود كه قرارداد دارسى منعقد شد و دولت ايران با شرايط سنگينى از دولت روسيه استقراض كرد . در اوج انقلاب مشروطه ، پس از اينكه عين الدوله كنار رفت ، مشير الدوله مأمور تشكيل كابينه شد . اما براى معرفى كابينه خود به مجلس نرفت و وزرا را محتشم السلطنه ، وزير داخله معرفى كرد ، زيرا وى