عباس قديانى

770

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مسجد جمعه اصفهان اين مسجد مجموعه‌اى از سبكهاى مختلف معمارى و تزييناتى 14 قرن تاريخ اسلامى است . تاريخ ساختمان و تكميل آن را از قرن دوم تا چهاردهم ه . ق . نسبت مىدهند . از اين‌رو تحولات معمارى 14 قرن اخير ايران را در آن مىتوان مطالعه نمود . مسجد شيخ لطف الله به احترام بزرگترين شخصيت مذهبى عصر ( شيخ لطف الله ) به نام وى نامگذارى شد و شاهكارى از معمارى و كاشيكارى ايران است كه در نيمه اول قرن يازدهم هجرى در شرق ميدان نقش جهان مقابل عمارت عالىقاپو بنا شده است . به واسطه كاشيكارى معرق داخل و خارج و گنبدهاى عالى از زيبايى و ظرافت كم‌نظيرى برخوردار است . مسجد شيخ لطف الله در تكميل مراكز دينى نقش بس مهمى داشته است . مس سنكى دوران 2750 قبل از ميلاد . در اين دوره دهكده‌ها تبديل به شهر شده و مقدارى جهش در زمينهء اجتماعى آغاز شد . صعود جمعيت هر جا كه خاك بارآورتر بود مشخص‌تر مىنمود . مسعود دامغانى وزير ملك اشرف چوپانى ( از ايلخانان مغول ) . مسعود غزنوى پس از محمود غزنوى برحسب وصيت او پسر كوچكترش محمد جانشين وى گرديد . طولى نكشيد مسعود برادر بزرگتر محمد كه در آن اوقات در اصفهان به سر مىبرد دعوى تاج‌وتخت كرد و محمد حاضر نگرديد از در مسالمت درآيد . على نام حاجب كه از نزديكان سلطان محمد بود با يوسف سبكتكين عم محمد همدست شده و او را دستگير كرده زمام امور را در دست مسعود گذاشتند ( 421 - 432 ه . ق . ) ولى مسعود آن دو خائن را بكشت و احمد بن حسن ميمندى را كه وزارت سلطان محمود را داشت و در آخر به امر سلطان محبوس شده بود از زندان درآورده و به وزارت خويش برگزيد . وى در دوران سلطنت خويش ممالك پدرش از همدان تا هند و حتى « بنارس » را فتح كرد . مسعود - محمد : - محمد مسعود مسعودى ابو الحسن على بن الحسين المسعودى الشافعى . تاريخ تولدش درست معلوم نيست . گويا در اول قرن سوم هجرى بوده . در بغداد بزرگ شد ، در مصر و ممالك عرب سياحت كرد ، بعد به پارس رفته در اصطخر اقامت گزيد و نيز به هند ، چين ، آذربايجان ، گرگان ، شام و فلسطين سفر كرد و در سال 345 يا 346 درگذشت . از تأليفات او « كتاب التنبيه » است و نيز « مروج الذهب و معادن الجواهر » كه راجع به ايران قديم در زمينهء داستانهاى ما نوشته شده ، ولى راجع به دورهء ساسانى حاوى اطلاعات مفيدى است . مسلم بن قتيبه مورخ و داراى 12 تأليف كه از جمله كتاب المعارف ، ادب الكاتب و عيون الاخبار را مىتوان نام