م ماترى در تشكيلات اجتماعى آرياها در عصر ودايى به معنى « مادر » يعنى بانوى خانواده . ماتيكان هزاردستان قانون مدنى پارسيان در عهد ساسانى كه مجموعه‌اى است حقوقى حاوى مواد مربوط به حقوق مالى و خانوادگى ، تاريخ تحرير آن را احتمالا بايستى آغاز سدهء هفتم ميلادى دانست ، حاوى مطالب گوناگونى است از جمله مناسبات خانوادگى ، شكل ازدواج ، وضع بردگان ، سوگند ، بخشش ، ضمانت از بدهكاران و طرفين معاملات ، سازمان دادگاهها و غيره . ماد كلمه مادر در اوستا « رگه » ( رى ) و در كتيبهء داريوش ماد آمده و استرابون مدياى بزرگ و مدياى آتروپاتن مىنامد . از شمال به آران و خزر و از مغرب به ارمنستان و از جنوب به شوش و پارس و از مشرق به آريانا محدود و مركز آن هگماتانا « همدان امروز » بود كه به يونانى آن را « اكباتانا » مىناميدند . همدان بزرگان ماد از نقش برجسته استخر پايتخت پادشاهان ماد و پايتخت تابستانى پادشاهان هخامنشى بود . ماد به سه قسمت بزرگ تقسيم مىشد .