اول ماد بزرگ كه آن را عراق عجم مىگويند . دوم ماد آتروپاتن كه امروز آذربايجان نام دارد - سوم ماد « رگيانا » كه رى و حوالى آن بوده است . مادها تنها قبيله‌هاى آريايى زبان بودند كه پيش از دوران هخامنشيان در بخش بزرگى از ايران‌زمين كنونى دولت‌گونه و پادشاهى داشتند . عهد ايشان از لحاظ طول زمان بيش از دو برابر روزگار فرمانروايى شاهان هخامنشى بوده است . مادها امپراتورى بزرگ آشور را تارومار كردند و خود و قبيله‌هاى بسيار را از قيد بندگى آن دولت آزاد ساختند و در ابتداى قرن هفتم و يا آخر قرن هشتم ق . م . در آذربايجان مستقر گرديدند . مادها شش قبيله بودند : 1 - بوسها 2 - پارتاكنها 3 - ستروخانها 4 - آرى سانتها 5 - بوديها 6 - مغها . هرودوت پادشاهان ماد را چهار تن مىداند و طول عمر سلسلهء آنها را 150 سال تعيين مىكند كه آخرين آنها آژداهاك بود كه پس از 34 سال سلطنت بر اثر قيام نوه‌اش كوروش بساط عظمتش درهم پيچيد و سلسله ماد منقرض گرديد . مهمترين شهرياران ماد عبارتند از : ديااكو ، فرورتيش يافرود هووخ شتر و ايختوويگو . فهرستى كه موسى خورنى از پادشاهان ماد و ارمنستان نقل مىكند مخلوطى است از دو روايت كتزياس و هرودوت و بدين قرار است : ماد