عباس قديانى
724
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
گورديون ( Gordion ) پايتخت سابق فريژى در مغرب آنكارا . گوركانيان مؤسس اين سلسله امير تيمور گورگانى است كه در آغاز كار به سال 765 ه . ق . ولايت سمرقند را از حكام مغول گرفت و در سال 807 ه . ق . تصرفات خود را به ماوراء النهر و ايران و عراق و شام و هند رسانيد . باوجود اينكه مدت يك قرن خاندانش بر ولايات او حكم راندند ، ولى هيچ كدام نتوانستند عظمت دورهء تيمور را حفظ كنند . امراى معروف اين سلسله عبارتند از : 1 - تيمور بن طرغاى ( جلوس 765 ه . ق . ) . 2 - شاهرخ بن تيمور ( جلوس 807 ه . ق . ) . 3 - الغ بيك پسر شاهرخ ( جلوس 850 ه . ق . ) . 4 - عبد الطيف پسر الغ بيك ( جلوس 853 ه . ق . ) . 5 - عبد الله بن ابراهيم شاهرخ ( جلوس 854 ه . ق . ) . 6 - ابو سعيد پسر سلطان محمد پيرميران پيرتيمور ( جلوس 855 ه . ق . ) . 7 - سلطان حسين پسر منصور پسر بايقرا پسر عمر شيخ پسر تيمور ( جلوس 873 ه . ق . ) . 8 - بديع الزمان پسر سلطان حسين ( جلوس 911 ه . ق . ) . در سال 913 ه . ق . اين سلسله به دست شيبك خان ازبك منقرض شد . گورگان : - گورخان گوريانا ( Guriana ) ناحيهاى است در مرز شمال غرب كشور اورارتو . گوگمل محلى بر رود « بومادوس » در نوزده فرسنگى اردبيل از طرف غرب و در پنج فرسنگى موصل از طرف شمال شرق كه جنگى ما بين داريوش با اسكندر در اين محل درگرفت و منجر به شكست ايرانيان گرديد . اين جنگ به نام « نبرد گوگمل » معروف است . گوماته : - گئوماتا گوهرشاد بيگم همسر شاهرخ ميرزاى تيمورى . از وى آثار و ابنيهء زيادى برجاى مانده كه مىتوان مسجد جامع ، مدرسه و خانقاه شهر هرات و مسجد گوهرشاد در جنب مرقد امام رضا ( ع ) كه از شاهكارهاى هنر معمارى قرن نهم ه . به شمار مىرود را نام برد . گوهرشاد بيگم 9 رمضان 861 ق . از زنان ادبدوست ، هنرپرور و خيّر . وى خواهر امير قرهيوسف ( 790 - 850 ق . ) و همسر شاهرخ ميرزاى تيمورى ( 807 - 850 ق . ) بود . او به تاريخ و ادبيات علاقهمند بود و مهرى هروى شاعره نامدار قرن نهم ، مصاحب و نديمه او بود . گوهرشاد بيگم آثار و ابنيه زيادى از خود برجاى گذاشت كه مىتوان از مسجد جامع ، مدرسه و خانقاه شهر هرات و مسجدى نيز در جنب مرقد امام رضا ( ع ) نام برد ( 821 ق . ) كه اين دو مسجد به نام خودى وى ، به مسجد گوهرشاد ، معروفند و از شاهكارهاى هنر معمارى و كاشيكارى قرن نهم هجرى به شمار مىرود . همچنين آثار ارزندهاى در حرم امام رضا ( ع ) و اطراف آن پديد آورد ، از جمله دو رواق « دار الحفاظ » و