( فوت 523 ق . م . ) . كبوجيه دوم پسر كوروش دوم . كبوجيه سوم فاتح مصر ، نام او را كمبوزيه ، كنبوت و كمبات ، قمبوزس خوانده‌اند . وى پسر كوروش و برادر « برديا » بود . كتابچه ناصر الدين شاه در سال 1287 ه . ق . فرمانى صادر نمود معروف به « كتابچه » يا « دستورالعمل ديوان عدليه اعظم » كه در آن تكليف وزارتخانه نسبت به عدليه و نيز تكليف دادگسترى نسبت به حكام و طرز اجراى كاپيتولاسيون معين گشت . كتر دشتى واقع در چهار فرسنگى بلخ . جنگ كتر كه به نام همين دشت معروف شد ، يكى از وقايع بسيار مهم تاريخ غزنويان است كه سپاه خانيان به‌سختى شكست خورده و خطر آنان تا زمان سلاجقه از جانب خراسان به طور كلى بر طرف شد . كتزياس مورخ و طبيب دربار داريوش دوم و اردشير دوم به‌مدت 17 سال بود . وى جاهايى را از نوشته‌هاى هرودوت راجع به كوروش بزرگ ، كمبوجيه ، داريوش و خشايارشا تكذيب كرده است . مهمترين تأليفات او متضمن 23 كتاب بوده : شش كتاب متعلق به تاريخ آسور و ماد ، هفت كتاب مربوط به تاريخ ايران ( از كوروش بزرگ تا فوت خشايارشا ) و ده كتاب آخر - دنبالهء تاريخ ايران تا 398 ق . م . مهمترين و مشهورترين تأليفات وى يكى « پرسيكا » ( تاريخ پارس - ايران و ديگر شرح مختصرى دربارهء هندوستان به نام « اينديكا » است . كتزيفون تيسفون در نوشته‌هاى يونانى . كتيبه‌هاى شوش هخامنشيان در شوش ارك و قلعه و كاخ بزرگ و زيبايى داشته‌اند كه ستونهاى سنگى شبيه به ستونهاى تخت‌جمشيد و كاشيكاريهاى بسيار ممتاز در آن عمارت به كار برده شده بود كه اكثر اين يادگارها در موزهء لوور پاريس موجود است . در اين ارك خشتهايى از گل رس پيدا شد كه روى آن به خط ميخى كتيبه‌هايى نوشته‌اند به سه زبان معهود و نسخهء بابلى از همه سالمتر مانده بود ، آن را مأخذ ترجمه قرار دادند و پس از سالها در 1928 م . اين نوشته‌ها خوانده و منتشر گرديد . اين نوشته‌ها از داريوش بزرگ است كه نخست وى اين كاخ را آباد كرده است . اين كتيبه بعد از كتيبهء بيستون مهمترين نوشته‌اى است كه از هخامنشيان به دست آمده است . همچنين در شوش كتيبه‌هاى كوتاه ديگرى بر پاسنگهاى ستون ، آجرها ، كاشيها ، مجسمه‌ها و لوحه‌هاى سنگى و ميزهاى مرمر و اشيا متفرق از داريوش پيدا شده است كه اين شاهنشاه را معرفى مىنمايد . اين يادگار نيز به سه زبان پارسى و عيلامى و آسورى مىباشد . در شوش از خشايارشا و اردشير سوم نيز كتيبه‌هايى يافت شده است كه خود را