ميرزاى وليعهد را به دفع آنها فرستاد ، و سپس خود نيز بدانجا لشكر برده ايروان را نجات داد ( 1219 ه . ق . ) . بعد از يك سلسله منازعات ممتد در قفقاز ، كه غالبا به نفع ايران بود ، و حتى عده‌اى از علما نيز در اين مورد فتواى جهاد داده بودند ، عاقبت عباس ميرزا در محل اصلاندوز ، نزديك ارس ، از قواى روسيه شكست خورد ( 1227 ه . ق . ) و اين شكست منتهى به عهدنامهء فتحعلى شاه گلستان شد ( 1228 ه . ق . ) . در 1234 ه . ق . ، ميرزا شفيع مازندرانى وفات يافت ، و حاجى محمد حسين صدر اصفهانى به وزارت رسيد . در 1236 ه . ق . با عثمانى جنگ كرد ، و هرچند در اين بين پسرش محمد على ميرزا دولتشاه وفات يافت ، به همت عباس ميرزا لشكر ايران فتح كرد ، و معاهدهء « ارزروم » امضاء شد ( 1238 ه . ق . ) در ذيحجهء 1241 ه . ق . باز فتحعلى شاه ، به فتواى بعضى از علماى شيعه ، درصدد برآمد از مرگ الكساندر اول ، تزار روسيه استفاده كند ، و گرجستان را از روسيه باز ستاند . اما باوجود دلاوريها و فتوحاتى كه عباس ميرزا در قفقاز كرد ، عاقبت لشكر ايران در حدود گنجه و سپس در محل عباس‌آباد از ژنرال پاسكويچ شكست خورد ، و حتى تبريز نيز به دست قواى روس افتاد . عاقبت به موجب عهدنامه‌اى كه در قريهء تركمن‌چاى بين دولتين منعقد شد ، ايروان و نخجوان از دست ايران خارج شد ( 1243 ه . ق . ، عهدنامهء تركمانچاى ) بعد از انعقاد اين قرارداد ، گريبايدوف ، سفير روس ، در تهران به قتل رسيد ، و فتحعلى شاه هيئتى را به رياست خسرو ميرزاى قاجار جهت اداى معذرت به دربار روسيه فرستاد ( 1244 ه . ق . ) چندى بعد ، براى دفع انقلابات خراسان ، عباس ميرزا را به آن سوى فرستاد ، و سپس درصدد تسخير هرات برآمد . به امر او محمد ميرزا ، پس از عباس ميرزا ، يك چند هرات را محاصره كرد ، و چندى بعد ، عباس ميرزا نيز ديگربار به قصد كمك به محمد ميرزا عازم هرات شد ، اما در خراسان وفات يافت ( 1249 ه . ق . ) . محمد ميرزا ، به استماع اين خبر ، دست از محاصرهء هرات كشيده به تهران بازگشت و فتحعلى شاه وليعهدى خويش به دو داد ( صفر 1250 ه . ق . ) در همين سال ، فتحعلى شاه به اصفهان رفت تا ترتيب وصول ماليات معوقهء فارس را بدهد ، و در همين احوال در عمارت هفت دست در خارج شهر اصفهان وفات يافت . جنازهء او را به قم حمل كردند ، و در مقبره‌اى كه سال قبل از وفات در آنجا به امر وى ساخته شده بود به خاك سپردند . فتحعلى شاه پادشاهى