عباس قديانى
609
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
كلاهفرنگى باغ جهاننما مىباشد ، ولى خارج آن داراى تزئينات كاشيكارى و داخلش داراى نقاشيها و مقرنسكاريهايى است . در داخل عمارت حوضى از مرمر ، و چهار شاهنشين و چهار اطاق در گوشههاى آن قرار دارد . در حال حاضر به عنوان موزه از آن استفاده مىشود . عمر بن عبد العزيز عمر بن عبد العزيز كه نسب او از طرف مادر به عمر بن الخطاب مىرسيد ، نيكوكارترين و بهترين خلفاى بنى اميه بود . از اين جهت او را عمر ثانى لقب دادهاند . وى چون به خلافت نشست ، سنت زشتى را كه معاويه در دشنام و لعن على ( ع ) گذاشته بود منسوخ كرد . لشكريان اسلام را از چپاول ممالك اطراف باز داشت و دستور داد كه لشكريان مغرب از محاصرهء قسطنطنيه دست بردارند و لشكريان مشرق از جيحون تجاوز نكنند . او فرمانروايان ستمكار را معزول كرد و يزيد بن مهلب را كه مردى ستمگر بود به زندان افكند و جزيهاى را كه به ناحق از زمان حجاج از ايرانيان مسلمان مىگرفتند از ايشان برداشت . مردم مسلمان و غير عرب در زمان او آسايشى فراوان يافتند . ديگر آنكه باغ فدك را در مدينه كه حق فاطمه ( س ) و فرزندان او بود به اولاد على ( ع ) باز گردانيد . سرانجام مروانيان اين خليفهء نيكوكار را مسموم كردند و او در رجب سال 101 هجرى درگذشت . ( 99 - 101 ه . ق . ) عمرو ليث جانشين و برادر يعقوب صفارى ، وى بر خلاف برادر نسبت به خليفه اظهار اطاعت نمود و برادر خليفه « موفق » امارت خراسان ، فارس ، اصفهان ، سيستان ، سند ، و كرمان را به او محول كرد . عمرو ليث متعهد شد كه هر سال بيست هزار دينار به عنوان خراج به دار الخلافه بفرستد و نام خليفه را در خطبهها ياد كند ، سپس خليفه المعتمد منصب شحنگى بغداد را نيز به وى سپرد . عمرو ليث نيابت از طرف خود عبيد الله بن طاهر را به بغداد فرستاد . در سال 265 ه . ق . عمرو به خراسان لشكر كشيد و هرات و نيشابور را از دست « احمد بن عبد الله خجستانى » كه از امراى طاهريان ، و از منصب خربندگى به امارت رسيده بود ، به درآورد . سپس در سال 283 رافع بن هرثمه ، سردار عرب را كه بر نيشابور دست يافته بود شكست داد و خراسان را ديگرباره از تسلط تازيان برهانيد ، رافع در شوال همان سال در خوارزم به قتل رسيد . عمرو ليث از پادشاهان بزرگ صفارى است كه مردى بلندهمت و بخشنده و سياستمدار و باهوش و با تدبير بود ، ولى شجاعت برادرش يعقوب را نداشت . عميد عنوان ادارى عالى در سازمان حكومتى سامانيان و غزنويان ، و نيز در سراسر دورهء سلاجقه . نوشتهاند كه : عميد هر ناحيه كسى بوده است كه متصدى گردآوردن خراج بوده ، مانند عميد خراسان . گويا در آغاز ، عميد الملك عنوان « صاحب بريد » بوده است . از دورهء آل بويه ، معمولا كلمهء عميد با كلمات ديگر تركيب شده و عنوان اشخاص قرار گرفته است از قبيل عميد الدوله عميد الدين . عميد الملك كندرى وزير طغرل ( سلجوقى ) كه مردى دانشمند بود و در كتابت عربى و سرودن اشعار تازى يد طولانى داشت . هنگامى كه طغرل نيشابور را فتح كرد و در