ارته باذ چند تن از رجال ايرانى در عهد هخامنشى . 1 - در جنگ خشايارشا با يونانيان ( 480 ق . م . ) فرمانده دسته‌اى از سپاهيان ايرانى بود . پس از شكست ايرانيان در پلاته ، با 000 ، 40 سرباز گريخته به سلامت به آسيا رسيد . 2 - سردار اردشير دوم هخامنشى در جنگ با داتامس بود . در زمان اردشير سوم والى آسياى غربى بود كه بر اردشير شورش كرد ولى مغلوب شد و به فيليپ مقدونى پناهنده گرديد . بعدا اردشير او را بخشيد و به ايران بازگشت و از صاحب‌منصبان وفادار داريوش سوم بود . ارته خشتر نام اردشير به زبان پارسى باستان در كتيبه‌هاى هخامنشى . ارته كاماس والى فريگيهء ببرگ ؟ ؟ ؟ از جانب كورش پادشاه هخامنشى . ارتيشتاران ( arteshtaran ) جنگيان ، يكى از طبقات جامعه ساسانى . ارجاسب ارجاسپ يا ارجاسب ، در داستانهاى ملى ، از نوادگان افراسياب ، و پادشاه توران در زمان پادشاهى گشتاسپ و پيامبرى زرتشت . وى دژى مستحكم به نام رويين‌دژ بنا نهاد و چند پسر گشتاسپ را در جنگ بكشت و لهراسپ پدر گشتاسپ را كه ترك پادشاهى گفته و در بلخ به عبادت مشغول بود به قتل آورد و به آفرين و هماى را كه دختران گشتاسپ بودند گرفته در رويين‌دژ محبوس داشت . سرانجام اسفنديار پسر گشتاسپ رويين‌دژ را تسخير كرد ، خواهران را رهايى بخشيد و ارجاسپ را به انتقام خون برادران و نياى خود بكشت . ارَّجان يكى از شهرهاى فارس . نوشته‌اند كه قباد اول ، پدر انوشيروان ساسانى ، آن را براى سكونت زندانيان جنگى آمد ( دياربكر ) و ميّافارقين بنا كرد . اين شهر در قرن هفتم هجرى مورد هجوم اسماعيليان قرار گرفت و آسيب ديد ، و مردمش به شهر مجاور يعنى بهبهان كوچ كردند . ارد ( ard ) [ - راستى ] در آيين زرتشتى ، يكى از ايزدان . در جهان مادى ، مال و جلال و خوشى دينداران از پرتو اوست . و در جهان مينوى پاداش كارهاى نيك و سزاى كردارهاى بد به يارى او داده مىشود . ارد موكل روز بيست و نهم ( موسوم به ارد ) هر ماه شمسى است . ارد اول ارد در سال 55 ق . م . به سلطنت رسيد . وى شهر تيسفون را به پايتختى برگزيد . از وقايع مهم دوران سلطنت او جنگهاى ايران و روم است . در اوايل سلطنت ارد يكى از سرداران رومى به نام كراسوس جهت تسخير هند و ايران او را از اين خيال برحذر گردانيد ولى كراسوس از تصميم خود منصرف نشد و در جنگى كه ميان طرفين درگرفت روميان به سختى شكست يافته ، سردار خود كراسوس را از دست دادند .