عباس قديانى

379

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

كردراند و چون در تبريز عده‌اى را به سبب اتهام و الحاد و انتساب به باطنيه كشت ، فداييان اسماعيليه او را در ميدان تبريز در حمام كارد زدند و بدان زخم درگذشت . داود : - نظام الدين احمد داود داهه داهه‌ها يا داهىها اقوامى بودند از نژاد سكاها كه در شمال درياى خزر زندگى مىكردند . اردوان از شاهزادگان اشكانى كه در ميان اين قوم مىزيست به دعوت بزرگان ايران براى مبارزه با ونن به ايران آمد . دبيران سومين طبقه از طبقات جامعه ساسانى كه شامل مستخدمين ادارات مىشد . دبيران مهيشت رئيس طبقهء عهد ساسانى . دجله به زبان بابلى « گسلت » و ايرانيان قديم « تگره » به معنى ناوك و تيغ و به يونانى « تيكرس » است كه از كوههاى توروس در تركيه سرچشمه و به زبان پهلوى اين رود اروند است . نهرهايى نيز از جبال زاگرس جارى مىشود و به آن منضم مىگردد كه اهم آنها رود زاب بزرگ و زاب كوچك است . دخمه « دخمه » كه زردتشتيان به زبان خودشان آن را دادگاه مىنامند و پارسيان هندوستان آن را « دخو » و در كتابهاى انگليسى به نام « برج سكوت » آمده است و در روايات زرتشتيان به نام « روش خورشيد نگرشته » معروف مىباشد ، محوطه‌اى است مدور كه در بالاى كوه بلندى واقع شده و غالبا از آباديهاى اطراف چندين فرسخ فاصله دارد . ديوار اطراف دخمه را از سنگ و سيمان مىسازند و يك درب كوچك آهنى براى ورود و خروج دارد . محيط دخمه در حدود صد متر است . سطح داخلى آن از ديوار به طرف مركز سراشيب مىباشد و در وسط دخمه چاه عميق و وسيعى حفر شده است . در چهار گوشه خارجى آن نيز بيرون از ديوار دخمه چهار چاه عميقتر حفر شده كه به چاه وسط دخمه راه دارد . عمق چاهها تا حدود يك متر با شن و سنگريزه پر شده است . چاه وسطى دخمه را زرتشتيان ايران « سراده » يا « استه‌دان » مىنامند يعنى استخوان‌دان يا جاى استخوان . سطح داخلى دخمه از ديوار گرفته تا « استه‌دان » به سه قسمت دايره‌اى شكل تقسيم شده ، قسمت اولى كه از ديوار آغاز مىشود و بزرگتر از دو قسمت ديگر است ويژه گذاشتن اجساد مردگان است . قسمت دوم براى زنان و قسمت سوم كه وصل به « استه‌دان » است براى بچه‌هاست و هريك از اين قسمتهاى سه‌گانه به قطعات كوچكتر تقسيم شده كه هر قطعه ويژه گذاردن يك جسد است . شيارهاى كوچكى ميان قطعات كنده شده تا آب و كثافات از اين شيارها به داخل « استه‌دان » برود . ( اين روش بين زرتشتيان قديم معمول بوده است ) . دخمه داودختر دخمهء سنگى است كه آن را از مقابر دورهء مادى مىدانند . اين دخمه در « فهليان ممسنى » واقع و در