عباس قديانى

368

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

( 596 - 617 ) 7 - جلال الدين منكبرنى بن علاء الدين محمد ( 617 - 628 ) خوارزمشاهيان قديم : - آل عراق خوارزم خيوه يا خوراسميا ، عنوان ناحيه و ولايتى واقع در قسمت سفلاى جيحون ( آمودريا ) ، آسياى مركزى ، كه از ايام بسيار قديم اهميت فراوان در تمدن آسياى مركزى داشته است ، و به موجب تحقيق بعضى از محققين ، مهد قوم آريا همانجاست . به قول مورخين يونانى ، سرزمين « خوارزميان » در شرق پارت بود ، و پايتختش خوراسميه نام داشت . ولايت خوارزم مقارن عهد اسكندر مقدونى استقلال داشته است ، و نيز در عهد فتوحات اسلام ، امراى مستقل آن ولايت عنوان خوارزمشاه داشته‌اند ، و ابو ريحان بيرونى در باب تاريخ قبل از اسلام اين ولايت اطلاعاتى در كتاب آثار الباقيه به دست مىدهد ، كه مبتنى بر افسانه‌هاى قديم رايج در آن ولايت بوده است . اطلاعاتى كه بيرونى از تقويم و اعياد خوارزميان مىدهد حاكى از اين است كه تا قرن 8 م . فرهنگ ايرانى بسيار قديمى با زبان مخصوصى موسوم به خوارزمى در خوارزم محفوظ مانده بوده است ، و زردشتيان آن را تا قرن 11 م . حفظ كردند . خوارزم در 93 ه . ق . ( 712 م . ) به دست قتيبه ابن مسلم باهلى فتح شد .