عباس قديانى
346
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
خانم ) . در عهد قاجاريه و بعد از آن ، لفظ خانم اختصاص به زوجهء شاه يا زوجهء خان نداشته است ، و غالبا به معنى بانوى محترم به كار رفته و امروزه متداول شده است . خانوارى ماليات خانوار ، مالياتى كه در دورهء قاجاريه ، از عهد ناصرى به بعد ، اهل هر محل به عنوان قسمتى از حقوق سربازان پادار شده و حاضر خدمت مستقيما به خانوادهء او مىپرداختند يا دولت آن را وصول كرده به خانوادهء سربازى مىپرداخت ، و پس از تصويب 1304 ه . ش . قانون خدمت نظام اجبارى ، ملغى گرديد . در زمان ميرزا تقى خان اميركبير قانونى از روى ترتيب ماليات بنيچه ، كه سابقا مخصوص ماليات اصناف بود ، براى ماليات سربازى وضع گرديد ، كه آن را نيز بنيچه مىناميدند . اين بنيچه به مأخذ ماليات ارضى و استعداد املاك وضع شده بود ولى ملاكين عمده و ارباب مناصب دربارى اعمال نفوذ كرده و املاك خود را از پرداخت اين ماليات مصون داشتند و اجراى قانون مزبور توأم با بىعدالتيهاى بسيار گرديد . خايدالو شهر قديم در عيلام ، كه تصور مىرود در محل خرمآباد كنونى بنا شده بود . ختل ناحيهاى بر مسير علياى آمودريا ، ميان رودهاى پنج و وخشاب . در قرن 4 ه . ق . ، مركز ناحيهاى كه امير ختل در آنجا مىزيسته ، هلبك نام داشته است . پيش از اسلام ، حكمرانان ختل عنوان ختلان شاه و شير ختلان داشتند ، كه در دورهء اسلامى منسوخ شد . در دورهء سامانيان بعضى امراى ختل به شاهان سامانى هدايا مىدادند ، ولى خراجگذار نبودند . پس از سقوط دولت سامانى ، ختل به غزنويان تعلق گرفت و در دورهء استيلاى ازبكان ، ناحيهء ختل به نام كلاب خوانده شد . ختل ( ختلان ) ناحيه كوهستانى بزرگى كه در زاويهء بين وخشاب و جيحون واقع است معروف به ختل بود و اين اسم به طور كلى بر همهء بلاد كفر كه در سمت خاور و شمال خراسان واقع بودند اطلاق مىشد . خجستان ناحيهاى بوده از توابع باغديس واقع در كوههاى هرات . خجستانى احمد بن عبد الله خجستانى يكى از بزرگان و سرداران بنام خراسان بود كه در موقع مراجعت يعقوب ليث از سفر جنگى گرگان و طبرستان به نيشابور همراه ديگر بزرگان خراسان به پيشواز يعقوب آمد و اظهار اطاعت و فرمانبردارى كرد . ليكن پس از رفتن يعقوب به سيستان وى از گرفتارى يعقوب در جنگ با خليفه معتمد استفاده كرده بر ضد دولت صفاريان قيام كرد و با برگزيدن يكصد مرد در نيشابور سنگر گرفت و عامل آنجا را بيرون كرد و سپس سرزمين قومش را نيز به تصرف درآورد . خجستانى پس از كشمكشهاى زياد با عمروليث ، سرانجام به سال 268 به دست غلامانش كشته شد .