يافت . ( 336 ه . ق . ) . حسن ابن محمد حسن دوم ، در سلسلهء خداوندان الموت . 520 - 561 ه . ق . داعى و رئيس اسماعيليه از سالهاى 557 - 561 ه . ق . پسر و جانشين محمد ابن بزرگ اميد . وى به‌جاى پدر خويش به امامت اسماعيليه نشست . گويند در مقالات و عقايد اسماعيليه غور و تحقيق تمام داشت . وى در سنهء 559 ه . ق . روز 17 رمضان را افطار كرد و عيد گرفت و تكليف شرع از مردم برگرفت . حسن به دست برادرزن خود حسن نامور به‌قتل رسيد . حسن ايلكانى : - حسن جلاير حسن بزرگ اميد ابن محمد ابن كيا بزرگ اميد ، يكى از امراى اسماعيلى الموت كه به‌جاى پدرش محمد نشست و مقالات تازه در مذهب صباحى آورد و خود را به دروغ از فرزندان نرار بن مستنصر فاطمى شمرد و ادعاى خلافت الهى كرد و عاقبت به دست حسن نامور كه از پيروان او بود كشته شد 561 ه . ق . حسن بن زيد : - داعى كبير حسن بن سهل سرخسى وزير ايرانى مأمون عباسى . حسن بن على ناصر كبير ( اطروش ) ( 304 - 310 ه . ) پس از قتل محمد بن زيد داعى ، گرگان و طبرستان در تحت سيطرهء سامانيان درآمد و سادات علوى به ديلمان و گيلان پناه جستند . مدت سيزده سال طبرستان فرمانبردار سامانيان بود . در اين هنگام « محمد بن هارون سرخسى » سردار سامانى كه از آقاى خود امير اسماعيل سامانى رنجيده بود به ديلمستان پناه برد و به يكى از سادات جليل القدر آن ناحيه كه حسن بن على نام داشت و ملقب به ناصر كبير و از فرزندان امام زين العابدين محسوب مىشد دست بيعت داد . ناصر در 301 ه . سامانيان را در طبرستان مغلوب ساخت و گيلان را به يكى از سادات حسنى به نام « حسن بن قاسم » سپرد ، ولى حسن بن قاسم حق‌ناشناسى كرده ، ناصر را دستگير كرد و در قلعه لاريجان محبوس نمود . پس از چندى ناصر به كمك « ليلى بن نعمان » از زندان نجات يافت و با آنكه مىتوانست انتقام بگيرد ، حسن بن قاسم را عفو كرد و او را جانشين خود قرار داد . نيز - اطروش حسن بن على ( ع ) روز هشتم ماه ربيع الثانى سال 232 هجرى قمرى در شهر مدينه دومين فرزند امام هادى ( ع ) متولد گرديد . مادر آن حضرت به فرمودهء امام دهم به عرفان و درستكارى مشهور بود به نامهاى حديثه ، سليل و سوسن ياد شده است . كنيه آن حضرت ابا محمد و ابو القاسم بود . القاب آن حضرت عبارتند از : زكى ، صامت ، هادى ، سراج و نيز عسگرى كه اين لقب به‌دليل اقامت در شهر سامرا به آن حضرت داده شده است . دورهء اقامت حضرت امام حسن عسگرى ( ع ) مواجه با قدرت و نيروى ستمگر بنى عباس بود . امام ( ع ) در مدت عمر كوتاه خود با سه نفر از خلفاى عباسى كه هريك از ديگرى ستمگرتر بودند معاصر بود . معتمد دستور داده بود كه امام حسن عسگرى را