عباس قديانى
247
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
و به دست شاپور گرفتار شد ، اذينه براى اظهار نفرتى كه به روم داشت ، اين فتح را با فرستادن هدايايى به شاپور تبريك گفت . شاپور كه مغرور و سرمست از اين پيروزى شده بود اذينه را حقير شمرده هداياى او را رد كرد . اذينه خشمناك شده با گالينوس امپراتور روم بر ضد ايران متحد شد و ناگهان بر لشكر شاپور بتاخت و او را شكست داد ، و نصيبين را بگرفت و تيسفون را محاصره كرد و اسيرانى از ايران گرفت و به نزد گالينوس امپراتور روم فرستاد . پس از آن سلسلهء خود را بر سوريه بسط داد و خود را ملك الملوك خواند ، چنان كه در سال 264 م . از طرف گالينوس فرمانرواى كل بر ممالك آسياى روم شد و لذا ارمنستان تا جزيرة العرب در تحت نفوذ او درآمد . پس از او زنش زنوبيا ( زينوبيا ) صاحب اختيار تدمر شد . اين زن بزرگترين امير تدمر و از مشاهير بزرگ تاريخ است . وى در جنگى با روم شكست خورد و سرانجام اين كشور ضميمهء امپراتورى روم شد . ترات - آلن چارلز : - آلن چارلز ترات تربيت نخستين روزنامهء مهم غير دولتى داخلى روزنامهء تربيت بود كه اولين شمارهء آن پنجشنبه يازدهم ماه رجب سال 1314 ه . ق . يعنى در اولين سال پادشاهى مظفر الدين شاه و آخرين شمارهاش پنجشنبه 29 ماه محرم سال 1325 اولين سال پادشاهى محمد على شاه انتشار يافت . صاحب امتياز آن مرحوم محمد حسن خان ذكاء الملك فروغى بود . اين روزنامه داراى مقالات علمى بسيار مفيد و مطالبى راجع به علل پيشرفت اروپاييان در آن نگاشته مىشد . تربيت كوروش : - كورپايديا ترشيز نام قديمى كاشمر . تركان افراسيابى : - ايلكخانيان تركان خاتون [ ملقب به عصمت الدين ] 681 ق . ملقب به عصمت الدين قتلغ تركان ، از زنان كاردان و فرمانروا . همسرش براق حاجب ( - 632 ق . ) از سرداران سلطان محمد خوارزمشاه ( 596 - 617 ق . ) بود كه در دوره فترت بين انقراض خوارزمشاهيان و استقرار مغول حكومت كرمان را در دست گرفت ( 619 ق . ) . وى در تمام مدت سلطنت از چنگيز خان و اوگناى اطاعت كرد . پس از مرگ وى ، قطب الدين محمد قراخنايى ( 632 - 656 ق . ) حكومت كرمان را در دست گرفت و با قتلغ تركان ازدواج كرد . اين بانو كه زنى خردمند بود با همسرش امور سلطنت را اداره مىكردند . پس از فوت قطب الدين ، هلاكو خان ( 654 - 663 ق . ) حكومت كرمان را به نام فرزند خردسال شوهرش حجاج ، صادر كرد و قتلغ تركان را به نيابت او تعيين نمود . تركان خاتون [ دختر قطب الدين محمود شاه ] ( - 662 ق . ) از زنان نيكوكار ، باكفايت و فرمانروا . وى دختر قطب الدين محمود شاه ( - 637 ق . ) از اتابكان يزد و ياقوت تركان ، دختر براق حاجب بود . سعد بن ابو بكر ( - 658 ق . ) از اتابكان فارس با او ازدواج كرد . و وى را با خود به شيراز آورد . پس از درگذشت سعد بن ابو بكر چون فرزندش محمد خردسال بود مادرش تركان خاتون اداره حكومت