منظره كاخ آپادانا و تالار ورودى تخت‌جمشيد آثار مزبور است . توصيفى كه نويسندگان عربىنويس از شهر پرسپوليس كرده‌اند ناقص و با داستانهاى خيالى آميخته است . مورخين ايرانى اواخر قرون وسطى ، از جمله حمد الله مستوفى و حافظ ابرو ، اطلاعاتى به دست مىدهند كه خالى از فايده نيست . به گفتهء اين دو ، ستونهاى تخت‌جمشيد براى به دست آوردن توتيا ( اكسيد روى ) جهت استعمالات طبى مورد استفاده قرار مىگرفته است . گويند منصور خليفهء عباسى قصد داشت كه از سنگهاى تخت‌جمشيد نيز مانند مصالح مداين براى ساختن بغداد استفاده كند ، سلاطين و حكام چندى كه از تخت‌جمشيد ديدن كرده‌اند با نقر كردن نوشته‌هايى بر ديوارهاى سنگى ، يادگارهايى از خود برجاى گذاشته‌اند . سه كتيبهء عربى ( به خط كوفى ) از آل بويه ، و سه كتيبهء ديگر ( دو تا به فارسى و يكى به عربى ) از ابو الفتح ابراهيم ، نوادهء تيمور گوركانى ( قرن 9 ه . ق . ) و نيز سه كتيبه ( دو تا به عربى و يكى به فارسى ) از على ابن خليل نوادهء اوزون حسن ( قرن نهم ه . ق . ) در تخت‌جمشيد ديده مىشود . اشعار مختلف منقوش بر ويرانه‌هاى تخت‌جمشيد گواه بر عظمت مقام آن در نزد ايرانيان در همهء اعصار است . تخت رستم آثار صفهء سنگى و آتشكدهء عهد ساسانى بر فراز كوهستان بر فراز كوه كوچكترى به مسافت چند كيلومترى آن آثار مختصر ديگرى شبيه آن به نام تخت