1313 ق . ) و توران السلطنه بود . مادرش از طايفه قاجار و دختر عموى شاه بود . از كودكى - مطابق رسم آن زمان - به دايه‌اش سپردند و در هفت سالگى به مكتب رفت ، اما دو سال بعد از مكتبخانه خارج گشته به نامزدى حسن خان شجاع السلطنه درآمد و در سال 1314 ق . او را عقد بستند . اين ازدواج در جوانى - به دليل وسوسه‌هاى متجددان متملق و از جمله معلم زبان فرانسه‌اش - به تدريج به جدايى او از همسرش انجاميد . به رغم بيزارى نخستين وى و از تحصيل ، به آموختن موسيقى ، نقاشى ، زبان فرانسه و مطالعه ادبيات ، تاريخ و فلسفه دل بست . اين تحول روحى و فكرى كه مقارن با دوره آزاديهاى سياسى - اجتماعى پس از مشروطيت است - همانند بسيارى ديگر از مردان و زنان تحصيلكرده آن زمان - موجب تضعيف مبانى اعتقادى و اخلاقى او گرديد : نخست لباس فرنگى پوشيد ، بعد بدون حجاب در اجتماعى ظاهر شد و سپس نماز خواندن را ترك كرد . . . تا آنجا كه از مروجان انديشه آزادى زنان گرديد و نقاب و حجاب را موانع اصلى آزادى آنان دانست . تاج السلطنه خاطرات ناتمامش را در سال 1343 ق / 1301 ش . از به دو تولد تا جدايى از همسرش به سبك رمانى تاريخى نوشته است كه به نام خاطرات تاج السلطنه چاپ شده است ( تهران ، 1361 ش . ) چنان كه از خاطرات او برمىآيد وى از متاركه با همسرش پشيمان بوده و آن تحول عقيده و رفتار را به زيان خود و منافع ديگران ارزيابى كرده است . تاج الملك ابو الغنايم مرزبان بن خسرو فيروز وزير ملكشاه سلجوقى و مردى بزرگ و عالى همت بود . تاج الملك از خاندان شيراز و به رياست و كياست شهرت داشت . وى در عهد « خواجه نظام الملك » ملازمت سلطان ملكشاه مىنمود و به حق مردى كاردان و دورانديش بود . تاج الملك در نزد ملكشاه مرتبا از خواجه نظام الملك بدى مىگفت و سعى به برگردانيدن نظر شاه نسبت به خواجه مىكرد ، ولى نظام الملك كه از موقعيت مستحكم خود اطمينان داشت . به اين سعايتها وقعى نمىگذارد . تا اينكه بالاخره به دست يكى از فداييان اسماعيليه كشته شد و تاج الملك به اين مقام رسيد ، البته فاصله بين مرگ خواجه نظام الملك و سلطان ملكشاه كمتر از يك ماه بود و لذا تاج الملك در مدتى كمتر از 7 ماه وزارت محمود بن ملكشاه را به عهده داشت ، چه پس از هفت ماه بين سلطان محمود بن ملكشاه و برادرش بركيارق جنگى درگرفت و در اين جنگ سلطان محمود شكست خورد و عده‌اى از غلامان خواجه نظام الملك ، تاج الملك را دستگير كرده و او را هفت پاره نمودند . زيرا شايع شده بود ، خواجه نظام الملك در اثر تحريك تاج الملك به قتل رسيده است او مردى دانشمند ، دانش‌پرور و صاحب خيرات بود و مدرسه بزرگى به نام تاجيه بنا نهاد . تاج الملك ابو الغنائم از وزراى دولت سلجوقيان ، وزير سلطان ملكشاه كه در دورهء وزارت او سلطان وفات يافت و غلامان نظام الملك در لشكرگاه او را با كارد زدند و به قتل رساندند . تاج ماه بيگم 1282 ق . از زنان نيكوكار . وى دختر ميرزا عيسى قائم مقام ( - 1237 ق . ) و خواهر ميرزا ابو القاسم قائم مقام ( 1193 - 1251 ق . ) صدر اعظم مقتول محمد شاه قاجار ( 1250 - 1264 ق . ) بود . آقا بزرگ تهرانى در الذريعه ، او را از مهمترين وقف‌كنندگان كتاب به كتابخانه آستان قدس رضوى