عباس قديانى
156
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
آسمان و آفريدگان . امشاسپندان و ايزدان نيز آفريده اويند . او عين قدرت و دانش ، منبع خير و راستى و تقدس و تقوى است . هز يك از امشاسپندان مظهر يكى از صفات اهورمزد است . به هريك از اين مظاهر ، پاسبانى و حفظ قسمتى از عالم هستى سپرده شده تا در امر آفريدگار جهان به كار پردازند . ايزدان نيز كارگزاران اهورامزدا به شما مىآيند . اهورامزدا را در فارسى هرمزد يا اورمزد و هورمزد ، هرمز و يا مزدا نيز گفتهاند . ايرانيان باستان به عنوان تيرك ، نخستين روز ماه را به نام خداى بزرگ خود ناميدهاند . اهورامزدا در نقوش تختجمشيد اياغچى به معنى جام دار و آبدار است ، و ساقى خاص سلطان را در عهد مغول و حتى صفويه به اين عنوان خواندهاند . به شربتدارخانه يا آبدارخانه اياغىخانه گفته مىشده است . اياغى در دستگاه قاآن مغول مقام مهمى بوده است ، چنان كه يك چند يكى از پسران جوجى داراى اين منصب بوده است . الفاظ اياغچى و اياغىخانه از لغت مغولى اياغه ( جام شراب ) است كه در تركى به صورت اياغ و اياق درآمده است . ايدئوگرافى يا مفهومنويسى كه نوعى خط بود و پس از خط تصويرى بهوجود آمد ، بدين ترتيب كه حروف يا علامتى كه مىنوشتند دلالت بر كلمه يا مفهومى مىكرد . خط قديم مصريها چنين بود و در خطوط سومرى و بابلى و پارسى قديم ، هرچند كه خط از اين مرحله گذشته و ترقى كرده ، باز علاماتى هست كه به كلمهاى دلالت مىكند . ايران ايران سرزمينى است كه به مناسبت موقعيت جغرافيايى خويش ، سنگ زيرين آسيا و مهد تمدن آسيا و جهان محسوب مىشود ؛ در كتاب وجه تسميه شهرهاى ايران آمده است كه : « آزيا ( آسيا ) را مردم مشرق ، آسيا تلفظ مىكنند و آن اسم اقليمى از اقاليم خسمهء كرهء ارضى مىباشد و از چهار اقليم ديگر وسيعتر و مهد نسبى نوع بشر و ظهور تمدن در آن از