عباس قديانى
98
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
است . ولى پس از اينكه به تخت نشست ، خود را اردشير ناميد . يونانيان ، به تشويق دموستن ، از او براى مقابله با فيليپ مقدونى كمك خواستند . در همين زمان به دست با گواس كشته شد . اردوان - ارتبان - ارتهپان نام عدهاى از ايرانيان باستان از جمله پنج تن از شاهان اشكانى و پسر وشتاسب پسر ارشام هخامنشى . اردوان اول . اردشير دوم از پادشاهان اشكانى ( فوت 191 ق . م . ) چون تيرداد به سال 211 ق . م . درگذشت فرزندش اردوان به تخت نشست . آنگاه به متصرفات سلوكىها دستاندازى كرد و همدان را متصرف شد و در جنگى كه ميان او و آنيتوكوس درگرفت ، شكست يافته به جانب گرگان هزيمت جست و سرانجام با پادشاه سلوكى سلطنت اردوان به رسميت شناخته شد . اردوان پنجم پادشاه اشكانى ، چون بلاش چهارم درگذشت ، ميان پسرانش بلاش و اردوان بر سر تصاحب تاج و تخت شاهنشاهى اختلافنظر پيدا شد و كار به مجادله كشيد و سرانجام دو برادر با يكديگر صلح كردند و قرار شد بلاش در بابل و اردوان در مغرب ايران سلطنت كنند . همزمان با اين حوادث كه در ايران مىگذشت سپتيموس سوروس امپراتور روم درگذشت و كاراكالا به مقام امپراتورى رسيد و چون از اوضاع ايران اطلاع يافت در صدد حمله برآمد ليكن از راه خدعه و نيرنگ دختر اردوان را به زنى خواست و در شب عروسى كه كاراكالا شخصا براى بردن عروس با سپاهيان رومى به ايران آمده بود ، همراهان اردوان را كشت ، اما پادشاه ايران جان به سلامت برد . روميها شهرها و دهكدههاى ايران را به باد غارت گرفتند . اما سرانجام امپراتور ناجوانمرد روم در ضمن راه توسط افراد خود به قتل رسيد و بدينوسيله پاداش نيرنگبازى خود را گرفت . اما اردوان سپاهى گردآورده و با ماكرينوس جانشين كاراكالا به جنگ پرداخت و شكست سختى به روميها وارد آورد و مبلغ گزافى به عنوان غرامت از ايشان گرفت . اردوان پنجم سرانجام مغلوب اردشير بابكان گرديد و در 226 م . كشته شد . اردوان دوم پادشاه اشكانى ( حدود 128 ق . م . - 124 يا 123 ) جانشين فرهاد دوم . با قوم يوئهچى كه بر اثر فشار هونها از مغولستان به طرف ايران هجومآورده بودند جنگيد و در جنگ كشته شد . اردوان دوم 88 - 77 ق . م . اردوان سوم پادشاه اشكانى ( 12 ب . م . - 39 يا 40 ) ميان قوم داهه مىزيست ، و بزرگان ايران كه از ونن اول