امام محمد غزّالى در احياء علوم الدين از سرىّ سقطى نقل مىكند كه : « مردى در طلب علم ظاهر حريص بود . وى را ديدم براى تعبّد از مردمان اعتزال نموده ، از موجب آن بپرسيدم ، گفت : در خواب از گوينده‌اى شنيدم : تا كى علم را ضايع كنى كه خدا تو را ضايع كناد . گفتم : من در حفظ علم مىكوشم گفت : حفظ علم عمل كردن است بر آن ، بدين سبب ترك طلب علم گرفتم و در عمل اقبال نمودم » . ( احياء علوم الدين ، ج 2 ، ص 151 ) ص 22 معروف كرخى ( 14 ) معروف بن فيروز ، يا فيروزان بغدادى كرخى ، مكنّى به ابو محفوظ ، از مشاهير عرفا . پدر و مادرش نصرانى مذهب بوده‌اند . او را در هفت سالگى پيش معلّمى نصرانى بردند ، معلّم به دو گفت ، بگو ثالث ثلثة و اين اشاره به عقايد نصار است كه به نام اب و ابن و روح القدس ( اقانيم ثلاثه ) معتقدند كه اب خداى تعالى ، ابن عيسى ، روح القدس جبرئيل است و در قرآن مجيد هم در ردّ ايشان فرموده « لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ » معروف شديدا انكار كرد و گفت : لا بل هو الله احد . پس معلّم برآشفته و سيلى بر رويش زد ، او نيز فرار كرده و مدّتى غايب شد تا آنكه پدر و مادرش آرزومند بودند كه كاش او برگردد و هر دينى را كه قبول كند ، ايشان نيز موافقت نمايند تا آنكه حسب الارشاد حضرت امام رضا در هفت سالگى دين مقدّس اسلام را قبول كرد و به خانه‌شان آمد . پدر و مادرش از وى استفسار نمودند كه با كدام دين برگشتى ؟ گفت : با اسلام . اينك ايشان نيز اسلام آوردند و لفظ فيروز يا فيروزان هم نام نصرانيّت پدرش مىباشد . ظاهر كلام روضات كه صاحب ترجمه را به عنوان معروف بن على مذكور داشته آنكه نام پدرش را بعد از قبول اسلام تبديل به على داده‌اند . بارى به مناسبت نام اصلى مذكور پدر او را ابن فيروز هم گويند و به سبب مذهب اصلى پدر او را ترسازاده نيز نامند . شبسترى گويد : به ترسازاده ده دل را به يك بار * مجّرد شو ز هر اقرار و انكار معروف كرخى ، در مراتب سير و سلوك و تجريد و تفريد بىنظير است ، صوفيّه و عرفا در