گشته ، تخت جمشيد از او باقى است . سيم : كورهء دارابگرد است و پايتخت آن شهر داراب بود كه اكنون ويرانه گشته و نزديك به فرسخى شمالى آن شهرى ساخته باز به همان داراب اشتهار يافته است . چهارم : كورهء شاپور است و پايتخت آن شهر شاپور بوده كه اكنون ويرانه‌هاى آن در سه فرسخ شمالى قصبه كازرون است . پنجم : كورهء قباد است [ و ] پايتخت آن شهر ارگان كه اعراب آن را ارجان گفتند بود و بعد از خرابى آن قصبه بهبهان در نيم فرسخ جنوبى آن آباد گشته است . « 1 » و سالهاى بسيار فارس را به اين پنج بهر مىنگاشتند و حدود هريك معلوم نشد تا نگاشته گردد « 2 » و بعد از استيلاى دولت اسلام بر ممالك عجم و مرور دهور ، مملكت فارس را چهار حصه نموده [ اند ] : اول : شبانكاره گفتند و درازى آن از قريه رونيز فسا تا آخر بلوك بشاگرد از 80 فرسخ كاروانى بگذرد و پهناى آن از قريه بشنه نيريز تا دشت كورستان لار نزديك 40 فرسخ كاروانى است محدود از جانب مشرق و شمال به نواحى بلوچستان و بلوك جيرفت و سيرجان و شهر بابك كرمان و بلوك بوانات و از مغرب به سروستان و كربال و فسا و جهرم و از جنوب به لارستان و نواحى عباسى و اكنون بر چندين بلوك قسمت گشته مانند اصطهبانات و نيريز و داراب و رونيز و سبعه و رودان و احمدى و بشاگرد و پايتخت شبانكاره شهر « ايگ » كه اعراب آن را « ايج » گفتند بود و بعد از خرابى آن ، قصبه اصطهبانات در چهار فرسخ ميان مغرب و شمال آن آباد ساخته‌اند و پادزهر حيوانى كه از شكم بز و پازن كوهى درآورند و مانند جواهرات به قيمت گزاف خريد و فروش كنند ، مخصوص بز و پازنى است كه در كوه توده ملك شبانكاره نشو و نما كنند و درازى اين كوه از رونيز فسا تا كوه به خون « 3 » فارغان سبعه 44 فرسخ است و تا چهل پنجاه سال پيش از نگاشتن اين فارسنامه ناصرى در نوشتجات نام توابع اين حصه از فارس را از اعمال شبانكاره فارس مىنوشتند و اكنون اين رسم منسوخ گشته و نام شبانكاره از زبانها و قلمها افتاده است و انشاء اللّه تعالى در عنوان شبانكاره در ذيل بلوكات بيايد . حصه دويم فارس مشهور به فارس بوده است ، درازى آن از امن‌آباد آباده تا بندر طاهرى سيراف نزديك به 125 فرسخ كاروانى و پهناى آن از قريه چاهك بوانات تا بندر گناوه دشتستان نود و اند فرسخ است و پايتخت فارس شهر شيراز است . حصه سيم فارس كوه گيلويه است كه ذكر درازا و پهنا و حدود آن در عنوان كوه‌گيلويه در عنوان بلوكات بيايد . حصه چهارم فارس : لارستان است و ذكر درازا و پهنا و حدود آن در عنوان لارستان بيايد . و ببايد دانست كه پايتخت تمام مملكت فارس از قديم شهر استخر كه وجه تسميه آن

--> ( 1 ) . ر ك : شيراز در گذشته و حال ، ص 24 . ( 2 ) . تنها در فارسنامه ابن بلخى ، ص 122 ، آمده است : بسط كورهء اصطخر 50 فرسنگ در 50 فرسنگ و حد اين كوره از يزد تا هزار درخت در طول و از قهستان تا نيريز . ر ك : شيرازنامه ، زركوب شيرازى ، ص 15 . ( 3 ) . ر ك : فارسنامه ناصرى ، گفتار دوم : بخو